Bài thuốc tắm gia truyền của người Dao đỏ gồm nhiều vị thuốc  quý.

Ngày cuối tuần, con đường nhỏ về thôn Sả Séng, xã Tả Phìn (Sa Pa) tấp nập các đoàn khách du lịch quốc tế. Sau những giờ thong dong đi bộ thưởng ngoạn phong cảnh thiên nhiên còn nhiều nét hoang sơ và khám phá những phong tục độc đáo của đồng bào Dao, du khách được chăm sóc sức khỏe bằng dịch vụ tắm lá thuốc truyền thống và thư giãn tại homestay của HTX tắm lá thuốc Dao đỏ Sa Pa.

Chủ nhiệm HTX là anh Chảo Vần Phú với tuổi đời còn rất trẻ (sinh năm 1986), trước đây từng làm phó giám đốc cho một công ty kinh doanh sản phẩm dịch vụ truyền thống tại Sa Pa. Năm 2010, anh Phú tự nguyện nghỉ việc tại công ty để theo đuổi những dự định còn dang dở. Nhận thấy điều kiện thuận lợi của địa phương về thuốc dân tộc Dao đỏ cổ truyền gắn với phát triển du lịch, anh Chảo Vần Phú đã vận động bà con thành lập hợp tác xã để phát triển kinh tế gia đình.

Được sự ủng hộ của người thân, bà con địa phương, cuối năm 2010, HTX tắm lá thuốc Dao đỏ Sa Pa được thành lập tại  thôn Sả Séng, xã Tả Phìn với 8 hộ tham gia với số vốn ban đầu chỉ 600 triệu đồng.

Chủ nhiệm HTX Chảo Vần Phú cho biết, hồi đầu ở Tả Phìn có nhiều hộ làm dịch vụ tắm lá thuốc nhưng thiếu liên kết nên mạnh nhà nào nhà nấy làm. Một số hộ chạy theo lợi nhuận nên chất lượng dịch vụ ngày càng kém đi.

“Khi các cơ sở tự liên kết, hợp tác, hoạt động kinh doanh thuận lợi nên những hộ trước đây được vận động vào hợp tác xã nhưng không chịu tham gia, thì bây giờ tha thiết xin gia nhập”, anh Chảo Vần Phú chia sẻ.

Xã viên HTX Tắm lá thuốc Dao đỏ Sa Pa tham gia chế biến nguyên liệu.

Sau 5 năm hoạt động, HTX tắm lá thuốc Dao đỏ Sa Pa đã dần đi vào ổn định. Hiện HTX có 1 nhà điều chế lá thuốc với các sản phẩm từ thuốc của người Dao đỏ như thuốc tắm, thuốc ngâm chân gia truyền, tinh dầu thảo dược… Trong khi đó, các phòng tắm được xây dựng rộng rãi có kếp hợp với dịch vụ nhà nghỉ homestay với lối kiến trúc truyền thống độc đáo.

Khi lượng khách quốc tế ngày một đông thì HTX đã mở rộng sang kinh doanh thêm dịch vụ ăn uống, nhà nghỉ kết hợp với du lịch văn hóa thông qua việc giới thiệu cho du khách về văn hóa, con người, phong tục tập quán người dân địa phương.

Hàng năm, HTX tắm lá thuốc Dao đỏ Sa Pa thu hút hàng nghìn du khách tham quan và sử dụng dịch vụ. Không giấu diếm thông tin, Chủ nhiệm HTX Chảo Vần Phú cho biết: Tổng doanh thu hằng năm của hợp tác xã đạt khoảng 1 tỷ đồng, HTX tạo việc làm thường xuyên 9 lao động và hàng chục lao động mùa vụ. Xã viên tham gia HTX có thu nhập trung bình 2,5 triệu đồng/tháng, chưa kể khoản lợi tức thu được hàng năm.

Để dịch vụ tắm lá thuốc phát triển bền vững, HTX tắm lá thuốc Dao đỏ Sa Pa còn triển khai các hoạt động để bảo tồn cây thuốc nói chung và cây thuốc tắm nói riêng.

Anh Chảo Vần Dảo, thôn Sả Séng (xã Sa Pả) là một trong những xã viên đầu tiên của Hợp tác xã tắm lá thuốc Dao đỏ Sa Pa và hiện anh đang là Phó Chủ nhiệm HTX phụ trách đón khách du lịch và mảng cung ứng nguyên liệu. Anh Dảo cho biết: “Tham gia HTX các hộ có nhiều cái lợi, vừa giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập và gắn kết hơn nữa giữa các thành viên trong cộng đồng”.

Đã qua mấy ngày, Chủ nhiệm HTX Chảo Vần Phú và các xã viên của mình phải gấp rút hoàn thành các hạng mục cuối cùng để đưa Khu du lịch sinh thái Dao đỏ vào hoạt động. “Chỗ này mình sẽ xây một chiếc cầu nhỏ, trên cao kia sẽ dựng một cái chòi để ngắm cảnh, xuyên qua tràn ruộng bậc thang mình sẽ làm một con đường bê tông…”. Chủ nhiệm HTX Chảo Vần Phú hào hứng giới thiệu về dự án khu du lịch sinh thái vốn được anh ấp ủ từ lâu.

Cùng với dịch vụ tắm là thuốc truyền thống và nhà nghỉ homestay, tới đây HTX Tắm lá thuốc Dao đỏ Sa Pa sẽ có thêm một sản phẩm du lịch nữa để thu hút du khách trong và ngoài nước khi đặt chân đến Tả Phìn. Anh Chảo Vần Phú cũng chia sẻ băn khoăn với chúng tôi, có bước đi đột phá của HTX nhưng cụ thể ra sao vẫn đang trong vòng “bí mật”.

Sản phẩm của HTX Tắm lá thuốc Dao đỏ Sa Pa.

Tự tin về khu du lịch của mình đang xây dựng nhưng Chủ nhiệm Chảo Vần Phú  và các xã viên vẫn trăn trở về vấn đề tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi cho việc mở rộng quy mô đầu tư và thực sự đây là việc đang rát khó khăn. Bên cạnh đó, hoạt động của HTX tắm lá thuốc Dao đỏ Sa Pa cũng đang vấp phải sự cạnh tranh của nhiều cơ sở kinh doanh dịch vụ tắm lá thuốc mới mọc lên trên địa bàn bởi đây là nghề không thuộc diện quy hoạch các cơ sở dịch vụ.

Cơ sở kinh doanh dịch vụ tắm lá thuốc mọc lên như nấm vừa khiến cho các cơ sở tự chuốc lấy khó khăn lại khiến nguy cơ khai thác quá mức cây thuốc tắm trong tự nhiên thêm phần rõ rệt.

Trong khi trò chuyện với chúng tôi, Chủ nhiệm Chảo Vần Phú liên tục nhận các cuộc điện thoại đặt hàng dịch vụ. Mỗi lần như thế tôi lại thấy ánh mắt của vị Chủ nhiệm trẻ toát lên niềm vui và hy vọng tương lai tương sáng cho HTX tắm lá thuốc Dao đỏ Sa Pa.