Ngày 4/8, Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 48 (AMM-48) đã chính thức khai mạc tại Thủ đô Kuala Lumpur, Malaysia với sự tham dự của Bộ trưởng Ngoại giao 10 nước thành viên ASEAN. Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh dẫn đầu Đoàn Việt Nam dự hội nghị.

Đây là hội nghị quan trọng, là dịp để đánh giá tổng thể công tác chuẩn bị cho việc thành lập Cộng đồng ASEAN vào cuối năm 2015, làm cơ sở để các lãnh đạo ASEAN quyết định về vấn đề này tại Hội nghị Cấp cao ASEAN 27 (tháng 11/2015).
 

Các Bộ trưởng ngoại giao chụp ảnh chung tại AMM-48. (Ảnh: VOV)

Về xây dựng Cộng đồng ASEAN, các Bộ trưởng hoan nghênh những kết quả đạt được trong thực hiện Lộ trình xây dựng Cộng đồng ASEAN 2015, đồng thời khẳng định quyết tâm hoàn thành các biện pháp còn lại để bảo đảm hình thành Cộng đồng ASEAN vào cuối năm 2015. Các Bộ trưởng nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục nỗ lực, ở cả cấp khu vực và quốc gia để thực hiện các kế hoạch đề ra, kể cả về kết nối và thu hẹp khoảng cách phát triển; cải tiến và nâng cao hiệu quả hoạt động của ASEAN; tăng cường công tác tuyên truyền về ASEAN.

Các Bộ trưởng nhất trí cần khẩn trương xây dựng Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN sau 2015 có chất lượng để trình Hội nghị Cấp cao ASEAN 27 (tháng 11/2015) thông qua. Về quan hệ đối ngoại và vai trò trung tâm của ASEAN, các Bộ trưởng nhất trí cần tiếp tục làm sâu sắc thêm quan hệ với các nước đối tác; xem xét thuận lợi đề nghị nâng cấp quan hệ của một số đối tác.

Các Bộ trưởng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát huy vai trò trung tâm ASEAN, tăng cường đoàn kết nội khối, nhất là trong việc xử lý các vấn đề liên quan đến hoà bình, ổn định, an ninh và phát triển ở khu vực. Các Bộ trưởng nhất trí cần thúc đẩy hình thành cấu trúc khu vực trên cơ sở các diễn đàn và cơ chế hiện có của ASEAN; xem xét dự thảo Kế hoạch công tác về Tăng cường vai trò trung tâm của ASEAN.

Trước đó, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN đã nhóm họp Ủy ban Hiệp định về khu vực Đông Nam Á không có vũ khí hạt nhân (Ủy ban SEANWFZ) và gặp các đại diện Ủy ban Liên chính phủ ASEAN về Nhân quyền (AICHR). Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh đã tham gia tích cực và đóng góp quan trọng cho các nội dung thảo luận tại các phiên họp.

Trong các phát biểu, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh nhấn mạnh Cộng đồng ASEAN ra đời là một sự chuyển biến có tính chất chiến lược, phản ánh nhu cầu cấp thiết của việc nâng liên kết ASEAN và khu vực lên mức cao hơn nhằm phục vụ mục tiêu hòa bình, ổn định, phát triển và vì lợi ích người dân khu vực. Phó Thủ tướng nêu rõ những thuận lợi và thách thức đối với tiến trình xây dựng cộng đồng; nhấn mạnh ASEAN cần đẩy mạnh liên kết sâu rộng hơn và phát huy vai trò trung tâm ở khu vực.

Phó Thủ tướng đề nghị từng nước thành viên đầu tư nỗ lực và nguồn lực lớn hơn cho triển khai các dòng hành động còn lại trong cả 3 trụ cột, Kế hoạch tổng thể về Kết nối ASEAN (MPAC) và Kế hoạch công tác Sáng kiến IAI, giai đoạn 2; thúc đẩy và làm sâu sắc thêm quan hệ với các đối tác, tăng cường vai trò trung tâm ASEAN, nhất là trong việc bảo đảm hòa bình và an ninh ở khu vực, xử lý hiệu quả các thách thức an ninh, cả truyền thống và phi truyền thống, trong đó có tình hình phức tạp ở Biển Đông; tiếp tục thúc đẩy đoàn kết và thống nhất ASEAN, nâng cao năng lực và hiệu quả hoạt động của ASEAN, tăng cường Ban thư ký ASEAN, đẩy mạnh công tác tuyên truyền quảng bá cả ở tầm quốc gia và khu vực để nâng cao nhận thức về ASEAN.

Về việc xây dựng Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN sau 2015, Phó Thủ tướng nhấn mạnh Tầm nhìn cần có chất lượng và mang tầm chiến lược, bảo đảm đưa liên kết ASEAN lên mức cao hơn, sâu rộng hơn, tăng cường đoàn kết, thống nhất và vai trò trung tâm của ASEAN; các kế hoạch hành động triển khai Tầm nhìn cần đề ra những cách thức, biện pháp khả thi, cơ chế huy động nguồn lực phù hợp và cơ chế giám sát hiệu quả việc thực hiện.

Tình hình Biển Đông tiếp tục thu hút sự quan tâm của các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN. Các Bộ trưởng bày tỏ quan ngại sâu sắc về những diễn biến phức tạp gần đây trên thực địa, cho rằng những hành động này đã làm suy giảm lòng tin, gia tăng căng thẳng, đe dọa hòa bình, ổn định và an ninh ở Biển Đông; nhất trí cần tăng cường đoàn kết, trách nhiệm và vai trò của ASEAN trong việc xử lý vấn đề Biển Đông.

Phát biểu về vấn đề này, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh chia sẻ quan ngại về những diễn biến gần đây ở Biển Đông; đề nghị ASEAN cần phát huy tinh thần chủ động và trách nhiệm, tăng cường đoàn kết và vai trò chủ đạo của Hiệp hội, thúc đẩy các bên tuân thủ các nguyên tắc chung đã được nhất trí, nhất là các nguyên tắc về kiềm chế, không sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực, giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (1982); thực hiện đầy đủ và hiệu quả Tuyên bố về Ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), nhất là Điều 5 và đi vào thảo luận thực chất để sớm đạt được Bộ Quy tắc Ứng xử ở Biển Đông (COC) có hiệu quả.

Về các vấn đề khác, Phó Thủ tướng đã hoan nghênh việc bình thường hóa quan hệ giữa Cuba và Mỹ, kêu gọi sớm bỏ cấm vận đối với Cuba; đề nghị ASEAN có tiếng nói chung về vấn đề này, đồng thời đề nghị đưa nội dung này vào Thông cáo chung của Hội nghị AMM 48. Theo chương trình, ngày 5/8 sẽ tiếp tục diễn ra các Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN với 10 nước Đối tác của ASEAN./.