30 năm đổi mới - Động lực cho phát triển nhanh, bền vững
Sau gần 30 năm đổi mới (1986 - 2014), Việt Nam là số ít trong các nước chuyển đổi thành công trong việc duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh, liên tục và ổn định. Kết quả ấy cho chúng ta thêm động lực trong thúc đẩy đà tăng trưởng nhanh và phát triển bền vững.
Mặc dù có những thời kỳ tốc độ tăng trưởng thấp, nhưng nhìn tổng quát, tốc độ tăng bình quân/năm thời kỳ 1986 - 2013 thuộc loại tương đối cao (6,25%/năm), trong đó thời kỳ 1991 - 2005 tăng 7,17%/năm. Nếu loại trừ yếu tố tăng giá (tính theo giá so sánh), GDP bình quân đầu người năm 2013 cao gấp 3,75 lần so với năm 1985, hay tăng 4,83%/năm. Tăng trưởng GDP đạt được ở cả 3 nhóm ngành với tốc độ khác nhau và tạo nên sự chuyển dịch cơ cấu theo nhóm ngành kinh tế.
Một số chỉ tiêu chủ yếu năm 2013 so với năm 1986 (lần).
(Nguồn: Tổng cục Thống kê)
(Nguồn: Tổng cục Thống kê)
GDP do nông, lâm nghiệp - thủy sản tạo ra năm 2013 cao gấp gần 2,65 lần năm 1986 (tăng trung bình gần 3,54%/năm). Đổi mới bắt đầu từ nông nghiệp đã góp phần chuyển Việt Nam từ nước độc canh lúa, thiếu lương thực sang quốc gia xuất khẩu gạo, cà phê, hạt điều, tiêu, cao su, gỗ và sản phẩm gỗ, thủy sản… đứng thứ hạng cao trên thế giới. GDP do nhóm ngành công nghiệp - xây dựng tạo ra năm 2013 cao gấp gần 8,6 lần năm 1986 (tăng gần 8%/năm) và trở thành động lực, đầu tàu tăng trưởng của toàn bộ nền kinh tế. GDP do nhóm ngành dịch vụ tạo ra năm 2013 cao gấp gần 6,57 lần năm 1986, tăng gần 6,96%/năm.
Cơ cấu GDP theo nhóm ngành đã có sự chuyển dịch tích cực. So với năm 2013, tỷ trọng của nông, lâm nghiệp - thủy sản giảm từ 38,1% năm 1986 xuống còn 18,39%; của công nghiệp - xây dựng tăng từ 28,9% lên 38,3%; của dịch vụ tăng từ 33% lên 43,31%.
Cơ cấu loại hình kinh tế có sự chuyển dịch theo hướng tích cực. Tỷ trọng của kinh tế Nhà nước từ 39,7% năm 1986 xuống còn 32,2% năm 2013; của kinh tế ngoài Nhà nước (kể cả đầu tư nước ngoài) tăng từ 60,3% lên 67,8%.
Nếu năm 1986, sản xuất mới đáp ứng được khoảng 85,7% sử dụng (tức là chỉ bằng tiêu dùng cuối cùng, không có tích lũy hoặc tích lũy tài sản dựa vào nhập siêu từ nước ngoài lên đến 16,7% GDP), thì đến năm 2012 đã vượt 3,5% GDP, năm 2013 đã vượt 4,09%.
Trong quan hệ buôn bán với nước ngoài, Việt Nam đã chuyển từ nhập siêu lớn, trong thời gian dài sang xuất siêu từ hơn 2 năm nay. Dự trữ ngoại hối hiện đạt khoảng 35 tỷ USD, cũng là mức cao nhất từ trước đến nay. Lạm phát đã chuyển từ phi mã trong thời kỳ 1986 - 1991 (bình quân 170%/năm) sang tăng ở mức tương đối thấp trong thời kỳ 1992 - 2003 (5,3%/ năm và đã chuyển từ tốc độ tăng cao trong thời kỳ 2004 - 2011 (11,58%/năm) sang tăng ở mức thấp hơn từ 2012 đến nay (năm 2012 tăng 6,81%, năm 2013 tăng 6,04%, 7 tháng 2014 tăng 1,62%).
Sau gần 30 năm đổi mới, Việt Nam là số ít trong các nước chuyển đổi thành công trong việc duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh, liên tục và ổn định. Nhìn lại chặng đường dài phát triển để có thêm động lực lấy lại đà tăng trưởng nhanh và phát triển bền vững./.
