Phát triển hạ tầng số hiện nay không chỉ mục tiêu riêng của ngành thông tin truyền thông, mà là điều kiện tiên quyết để toàn bộ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia vận hành.

Tập đoàn VNPT triển khai lắp đặt hạ tầng và trạm thu phát sóng VinaPhone 5G trên toàn quốc. Ảnh: Minh Quyết/TTXVN.

Hạ tầng số bứt phá

Những năm  gần đây, hạ tầng số nói chung và hạ tầng viễn thông Việt Nam nói riêng được phát triển theo hướng đồng bộ, hiện đại và bao trùm. Việt Nam đã mở rộng nhanh mạng cáp quang, giúp hầu hết khu vực thành thị được tiếp cận Internet cáp quang tốc độ cao. Tỷ lệ phủ cáp quang của Việt Nam hiện thuộc nhóm cao trong khu vực Đông Nam Á. Mạng di động băng rộng đã phủ sóng 4G trên phần lớn lãnh thổ, mạng 5G đang được triển khai thương mại tại các đô thị lớn và mở rộng đến hơn 91% dân số với nhiều ưu điểm vượt trội như có tốc độ truy cập cao gấp nhiều lần, độ trễ rất thấp và khả năng kết nối hàng triệu thiết bị. Đây là nền tảng cho việc triển khai xây dựng các nhà máy thông minh, robot công nghiệp, Internet vạn vật hay AI theo thời gian thực…

Tháng 4/2026, tốc độ băng rộng di động trung bình của Việt Nam đạt 200,54 Mbps, đứng vị trí 11/104 quốc gia được khảo sát. So với mức 55,41 Mbps vào tháng 7/2024, tốc độ Internet di động của Việt Nam đã tăng gần 4 lần trong chưa đầy hai năm. Đây là một trong những mức tăng nhanh nhất trong khu vực, phản ánh quá trình nâng cấp hạ tầng, tối ưu mạng lưới đã và đang diễn ra mạnh mẽ. Ở mảng băng rộng cố định, Việt Nam cũng tiệm cận nhóm dẫn đầu thế giới khi đạt gần 282Mbps, xếp thứ 12/154 quốc gia, tạo nền tảng vững chắc cho việc xây dựng phát triển dịch vụ số, điện toán đám mây và kinh tế số. Tính chung cả 2 mảng di động và cố định, Việt Nam đang nằm trong nhóm dẫn đầu khu vực, giữ vị trí top 2 Đông Nam Á, vượt qua hàng loạt quốc gia có hạ tầng viễn thông phát triển trong khu vực như Singapore, Malaysia hay Thái Lan.

Hiện nay, Việt Nam có 6 tuyến cáp quang biển chính, kết nối trực tiếp tới các trung tâm dữ liệu lớn của khu vực và thế giới. Có tuyến đạt dung lượng 50Tbps, đủ sức truyền tải đồng thời hàng triệu cuộc gọi video và giao dịch số mỗi giây. Tuy nhiên để giảm bớt sự phụ thuộc vào hạ tầng nước ngoài, hạ tầng internet Việt Nam đang được đa dạng hóa với việc đưa vào vận hành tuyến cáp quang đất liền VSTN dung lượng thiết kế lên tới 12 Tbps, cho phép các đơn vị trong nước kiểm soát toàn trình và giảm rủi ro đứt cáp. Đầu năm 2026, dịch vụ internet vệ tinh Starlink cũng đã hoàn tất thủ tục thí điểm tại Việt Nam. Sự tham gia của dịch vụ này sẽ bổ trợ đắc lực cho cáp quang mặt đất, giúp đảm bảo liên lạc tại các vùng lõm sóng, đồi núi, hải đảo và phát huy hiệu quả tối đa trong các tình huống ứng phó thiên tai.

Lắp đặt internet băng rộng cố định. Ảnh: XM/Báo Tin tức

Những con số thống kê phản ánh trực tiếp trải nghiệm của hơn 110,5 triệu thuê bao Internet băng rộng di động tại Việt Nam. Việt Nam đang có mật độ phủ mạng internet dày đặc với tỷ lệ 107,9 thuê bao di động trên 100 dân, một tỷ lệ hiếm quốc gia đang phát triển nào đạt được. Cùng với đó, khoảng cách số giữa thành thị và nông thôn đang từng bước được thu hẹp, là tiền đề quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi số toàn dân.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, đến hết tháng 6/2026, mạng viễn thông đã phủ sóng tới 99,56% số thôn, bản trên cả nước. Hiện còn hơn 400 thôn, bản chưa có sóng di động, chủ yếu nằm ở vùng núi cao, biên giới, hải đảo hoặc nơi địa hình hiểm trở, dân cư thưa thớt khiến chi phí đầu tư hạ tầng lớn. Các "điểm lõm sóng" này đang được phân loại để xây dựng phương án xử lý phù hợp, bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận Internet và các dịch vụ số, không để ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi số quốc gia.

Mở đường cho chuyển đổi số toàn diện

Giải quyết thủ tục hành chính tại phường Bắc Giang (tỉnh Bắc Ninh). Ảnh: 
XM/Báo Tin tức và Dân tộc

Chỉ trong hai năm ngắn ngủi, bức tranh hạ tầng số Việt Nam đã thay đổi vượt bậc, phản ánh mức độ ưu tiên đầu tư chưa từng có dành cho hạ tầng số trong chính sách phát triển của Đảng, Nhà nước ta. Hạ tầng số đã chuyển từ vai trò "công cụ hỗ trợ" sang "hạ tầng thiết yếu của nền kinh tế", là nền tảng cho cải cách hành chính, phát triển doanh nghiệp, đổi mới sáng tạo, giáo dục, y tế, tài chính và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Mục tiêu của ngành trong năm 2026 rất rõ ràng: sóng 5G tới 99% dân số và bảo đảm khoảng 40% người dân có thể truy cập Internet tốc độ 1 Gbps. Đến năm 2030 sẽ có thêm tối thiểu 10 tuyến cáp quang biển mới với tổng dung lượng tối thiểu 350 Tbps, trong đó có ít nhất 2 tuyến hoàn toàn do doanh nghiệp Việt Nam làm chủ đầu tư, hướng tới việc đưa đất nước trở thành một trung tâm trung chuyển dữ liệu của khu vực Đông Nam Á.

Hiện nay, dữ liệu được coi là một nguồn tài nguyên quốc gia mới, có vai trò then chốt trong việc hoạch định chính sách, phát triển kinh tế, xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Trung tâm dữ liệu quốc gia số 1 vừa đi vào hoạt động được coi là “trái tim” của chuyển đổi số quốc gia, tiên phong kết nối, chia sẻ và mở dữ liệu, tạo ra một hệ sinh thái dữ liệu an toàn, phục vụ cho kiến tạo và phát triển. Nền tảng tích hợp và chia sẻ dữ liệu quốc gia đã kết nối với hàng chục bộ, ngành, địa phương và tổ chức, vận hành các cơ sở dữ liệu liên tục cung cấp cho mọi hoạt động quản trị và kinh doanh trên nền tảng số.

Đến nay Cổng Dịch vụ công quốc gia đã công khai hơn 5.100 thủ tục hành chính, tích hợp hơn 3.700 thủ tục, cắt giảm 697 thủ tục và 1.754 điều kiện kinh doanh. Việc nâng cấp hạ tầng số giúp các cơ quan nhà nước mở rộng dịch vụ công trực tuyến, liên thông cơ sở dữ liệu và xử lý hồ sơ trên môi trường điện tử, từ đó trực tiếp góp phần rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, giảm chi phí xã hội và nâng cao tính minh bạch trong thực hiện thủ tục hành chính, công vụ.

Chuyển đổi số không chỉ diễn ra ở khu vực công, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã chuyển sang vận hành trên nền tảng số với các hệ thống quản trị, họp trực tuyến, lưu trữ dữ liệu đám mây, quản lý chuỗi cung ứng và chăm sóc khách hàng bằng AI. Đặc biệt, mạng 5G và Internet tốc độ cao tạo tiền đề cho việc triển khai nhà máy thông minh, Internet vạn vật (IoT), giám sát thiết bị từ xa và sản xuất thông minh.

Hệ thống máy chủ tại Bộ Kế hoạch và Đầu tư được đầu tư nâng cấp đóng góp quan trọng cho ứng dụng công nghệ thông tin. Ảnh: Danh Lam/TTXVN

Năm 2025, ngành công nghiệp công nghệ số Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò là động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế, với các chỉ số tài chính và xuất khẩu tăng trưởng vượt bậc, vượt xa kế hoạch đề ra. Số lượng doanh nghiệp công nghệ số tăng 10% so với năm trước. Doanh thu toàn ngành đạt 198 tỷ USD, tăng trưởng 26% so với năm 2024, vượt 16% so với kế hoạch năm, đóng góp gần 1,1 triệu tỷ đồng vào GDP quốc gia, hiệu quả hoạt động rất cao với lợi nhuận ước đạt hơn 371.000 tỷ đồng...

Trong bối cảnh dữ liệu và AI ngày càng trở thành động lực tăng trưởng mới, đầu tư cho hạ tầng số đồng nghĩa với đầu tư cho năng lực cạnh tranh của toàn bộ nền kinh tế số, xã hội số, chính phủ số và sự phát triển bền vững mà Việt Nam đang hướng tới.

https://baotintuc.vn/thuc-hien-nghi-quyet-57/nang-tam-ha-tang-so-mo-duong-cho-ky-nguyen-phat-trien-moi-20260723064329117.htm