Từ chính sách đến hành động

Trong dòng chảy mạnh mẽ của chuyển đổi số, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không còn là nhiệm vụ riêng của các cơ quan tuyên giáo hay lực lượng chuyên trách, mà đang trở thành yêu cầu gắn chặt với quá trình xây dựng con người trong thời đại mới. Điều đó được thể hiện rõ trong các chủ trương lớn của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Nếu Nghị quyết 80 xác định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, con người vừa là trung tâm, vừa là chủ thể sáng tạo của sự phát triển, thì Nghị quyết 57 nhấn mạnh chuyển đổi số là động lực phát triển quốc gia, trong đó con người là yếu tố quyết định thành công. Hai nghị quyết tuy tiếp cận ở những lĩnh vực khác nhau, nhưng lại gặp nhau ở một điểm cốt lõi là muốn xây dựng đất nước phát triển bền vững trong kỷ nguyên số, trước hết phải xây dựng được lớp công dân số có bản lĩnh chính trị, tri thức, đạo đức và trách nhiệm xã hội.

Đây không chỉ là câu chuyện phát triển công nghệ, mà sâu xa hơn là xây dựng “sức đề kháng tư tưởng” cho xã hội trong môi trường số đầy biến động hôm nay. Bởi thực tế cho thấy, khi internet và mạng xã hội trở thành không gian sống thứ hai của hàng triệu người dân, đặc biệt là giới trẻ, thì mọi tác động về tư tưởng, nhận thức, văn hóa cũng đang dịch chuyển mạnh lên môi trường mạng. Những thông tin sai lệch, luận điệu xuyên tạc hay xu hướng lệch chuẩn có thể lan truyền với tốc độ chưa từng có nếu con người thiếu bản lĩnh và khả năng tự sàng lọc.

Nhận thức rõ điều đó, tỉnh Lào Cai đã ban hành các Đề án trọng tâm của tỉnh trong giai đoạn 2025-2030 như: Đề án 01: Nâng cao hiệu quả công tác tuyên giáo, dân vận trên địa bàn tỉnh nhiệm kỳ 2025-2030; Đề án 11: Đẩy mạnh phát triển hạ tầng số, nâng cao tỷ trọng kinh tế số trở thành động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế giai đoạn 2026 – 2030; Đề án 14: Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa, con người Lào Cai đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển giai đoạn 2026 – 2030,… Việc triển khai thực hiện các Đề án đã đạt được kết quả đáng khích lệ. Hạ tầng mạng cáp quang phục vụ truy cập Internet triển khai đến 99 xã, phường; tỷ lệ thôn, bản, tổ dân phố có Internet cáp quang đạt 99%; tỷ lệ thôn, bản, tổ dân phố được phủ sóng di động 4G đạt 99,3%; tỷ lệ phủ sóng 5G tại các khu công nghiệp cụm công nghiệp đạt 100%; tỷ lệ thuê bao Internet/100 dân đạt 95%; Số thuê bao điện thoại di động sử dụng Smartphone chiếm tỷ lệ 99%.

Tại Lào Cai, cùng với thúc đẩy chuyển đổi số, tỉnh đặc biệt quan tâm xây dựng lớp thanh niên có lý tưởng, có trách nhiệm xã hội và năng lực số. Việc triển khai Chương trình “Người bản số”, “Bình dân học vụ số”, Tổ công nghệ số cộng đồng, phát triển các mô hình thanh niên hỗ trợ chuyển đổi số cộng đồng hay chú trọng bồi dưỡng đảng viên trẻ trong trường học đang cho thấy hướng đi đúng, lấy con người làm trung tâm của chuyển đổi số.

Đáng chú ý, từ năm 2020 đến quý I/2026, riêng trên địa bàn phường Lào Cai đã có 17 học sinh được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Những con số ấy không chỉ phản ánh kết quả công tác phát triển Đảng, mà còn cho thấy sự chuyển biến tích cực trong công tác giáo dục lý tưởng, trách nhiệm công dân cho thế hệ trẻ.

Từ chủ trương đến hành động, từ nghị quyết đến thực tiễn, một yêu cầu đang hiện lên rất rõ trong kỷ nguyên số, muốn bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng bền vững, phải bắt đầu từ việc xây dựng con người số - những công dân vừa có năng lực công nghệ, vừa có bản lĩnh chính trị và văn hóa ứng xử lành mạnh trên không gian mạng.

Nâng cao “sức đề kháng tư tưởng”

Trong kỷ nguyên số, thách thức lớn nhất không phải là thiếu thông tin, mà là sự hỗn loạn thông tin. Khi mỗi ngày người trẻ phải tiếp nhận hàng nghìn dòng dữ liệu từ mạng xã hội, hay các nền tảng số, thì nếu thiếu nền tảng lý luận và khả năng phản biện, họ rất dễ bị cuốn theo cảm xúc đám đông và các luồng thông tin sai lệch.

Bởi vậy, nâng cao “sức đề kháng tư tưởng” cho thế hệ trẻ đang trở thành yêu cầu cấp thiết trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay. Muốn làm được điều đó, trước hết phải đưa lý luận chính trị đến gần giới trẻ bằng cách tiếp cận mới, ngôn ngữ mới và phương thức mới.

Thực tế cho thấy, cách tuyên truyền một chiều, khô cứng khó có thể cạnh tranh với tốc độ và sức hấp dẫn của không gian mạng. Người trẻ hôm nay không chỉ cần được “nghe” lý luận, mà cần được “chạm” vào lý luận thông qua trải nghiệm thực tế và tương tác số. Đó là lý do nhiều cơ quan, tổ chức đang từng bước đổi mới cách truyền tải bằng video ngắn, infographic, podcast, talkshow trực tuyến hay các nền tảng mạng xã hội. Những vấn đề chính trị, lịch sử, chủ quyền quốc gia hay bảo vệ nền tảng tư tưởng được diễn giải bằng ngôn ngữ gần gũi, trực quan và giàu tính đối thoại hơn.

Trong môi trường số hôm nay, lý luận không thể đứng ngoài công nghệ. Và chỉ khi người trẻ hiểu đúng, tin đúng và hành động đúng, họ mới thực sự trở thành những “lá chắn số” đủ vững vàng để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.

Xây dựng hệ sinh thái nội dung tích cực

Trong cuộc đấu tranh trên không gian mạng hiện nay, chỉ “phòng thủ” thôi là chưa đủ. Muốn bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiệu quả, cần chủ động xây dựng một hệ sinh thái nội dung tích cực đủ mạnh để dẫn dắt nhận thức, định hướng dư luận và lan tỏa những giá trị đúng đắn trong xã hội.

Điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với báo chí và truyền thông chính thống là phải chuyển đổi số mạnh mẽ, thay đổi tư duy làm nội dung và chủ động “chiếm lĩnh không gian mạng”. Bởi thực tế cho thấy, nếu thông tin chính thống chậm hơn, khô cứng hơn và kém hấp dẫn hơn mạng xã hội, thì khoảng trống thông tin rất dễ bị lấp đầy bởi tin giả, thông tin sai lệch và các luận điệu xuyên tạc.

Ngày nay, người dùng – đặc biệt là giới trẻ – không còn chờ đọc những bài viết dài theo cách truyền thống. Họ tiếp cận thông tin qua video ngắn, podcast, infographic, meme, livestream hay các nền tảng số có tính tương tác cao. Điều đó buộc báo chí phải thay đổi cách truyền tải, thông tin phải nhanh hơn, trực quan hơn nhưng vẫn bảo đảm tính chính xác, định hướng và chiều sâu.

Thực tế tại Lào Cai cho thấy, hệ thống báo chí – truyền thông địa phương đã  thích ứng mạnh mẽ với xu thế ấy. Các cơ quan báo chí không chỉ duy trì nền tảng truyền thống mà còn phát triển mạnh trên môi trường số với fanpage, Facebook, Zalo, TikTok, YouTube, podcast và hệ thống truyền thông đa nền tảng. Trong 02 năm liên tiếp (2024, 2025), Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Lào Cai được xếp hạng Xuất sắc về mức độ trưởng thành chuyển đổi số báo chí. Đặc biệt năm 2024, Báo Lào Cai đứng thứ 2 toàn quốc về mức độ trưởng thành chuyển đổi số báo chí. Nhiều nội dung về chuyển đổi số, bảo tồn văn hóa dân tộc, đấu tranh phản bác thông tin xấu độc hay lan tỏa gương người tốt, việc tốt được thể hiện bằng hình thức hiện đại, gần gũi với giới trẻ, thu hút hàng trăm nghìn lượt tiếp cận.

Điều quan trọng hơn cả là báo chí đang dần chuyển từ vai trò “đưa tin” sang vai trò “dẫn dắt”. Khi thông tin tích cực đủ nhanh, đủ hấp dẫn và đủ sức lan tỏa, không gian mạng sẽ không còn là nơi thông tin xấu độc dễ dàng chi phối dư luận, mà từng bước trở thành “vùng xanh thông tin” – nơi niềm tin xã hội được củng cố bằng những giá trị chân thực, tích cực và nhân văn.

Hình thành lực lượng “chiến sĩ số”

Trong bối cảnh không gian mạng trở thành “mặt trận” tư tưởng mới, việc hình thành lực lượng “chiến sĩ số” không còn là yêu cầu lâu dài, mà đã trở thành nhiệm vụ cấp thiết. Đây không chỉ là lực lượng có khả năng sử dụng công nghệ, mà quan trọng hơn là những người trẻ có bản lĩnh chính trị, tư duy phản biện và trách nhiệm xã hội trên môi trường số.

Muốn xây dựng được lực lượng ấy, trước hết cần chú trọng đào tạo kỹ năng truyền thông, kỹ năng phản biện và năng lực nhận diện thông tin xấu độc cho thanh niên. Trong thời đại mà một video ngắn có thể tác động đến hàng triệu người chỉ sau vài giờ đăng tải, người trẻ không thể chỉ là người “tiêu thụ thông tin”, mà cần trở thành chủ thể biết kiểm chứng, phân tích và định hướng thông tin tích cực. Mỗi bài viết đúng sự thật, mỗi lần lên tiếng trước tin giả hay mỗi nội dung lan tỏa giá trị nhân văn đều là một cách tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Cùng với đó, cần xây dựng các mạng lưới cộng đồng trẻ tích cực trên không gian mạng. Khi thanh niên được kết nối trong những cộng đồng cùng chia sẻ lý tưởng, cùng lan tỏa điều tích cực và hỗ trợ nhau về kỹ năng số, họ sẽ tạo thành những “vùng xanh” thông tin có sức lan tỏa mạnh mẽ trong xã hội. Đây cũng là cách để hình thành sức mạnh cộng đồng thay vì những phản ứng đơn lẻ, tự phát.

Thực tế tại Lào Cai đang cho thấy nhiều tín hiệu tích cực từ mô hình “Tổ công nghệ số cộng đồng”, “Người bản số”. Không chỉ hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ, nhiều thanh niên vùng cao còn trở thành những hạt nhân lan tỏa kỹ năng số, hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến, hỗ trợ người dân tham gia sàn thương mại điện tử, quảng bá sản phẩm nông nghiệp, du lịch địa phương mình, tham gia tuyên truyền pháp luật và chia sẻ thông tin chính thống trên mạng xã hội. Ở một nghĩa rộng hơn, mỗi “Người bản số” hôm nay chính là một “chiến sĩ số” của cộng đồng mình.

Từ “lá chắn số” đến “pháo đài số”

Không gian mạng sẽ luôn tồn tại những luồng thông tin đa chiều, thậm chí cả những nội dung sai lệch, độc hại và mang dụng ý chống phá. Nhưng điều quyết định sự lành mạnh của môi trường số không nằm ở bản thân công nghệ, mà nằm ở bản lĩnh của con người sử dụng công nghệ ấy.

Khi mỗi người trẻ biết kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ, có khả năng phân biệt đúng – sai, thật – giả và giữ được lập trường vững vàng trước những luận điệu xuyên tạc, khi ấy mạng xã hội sẽ không còn là nơi cảm xúc đám đông dễ dàng bị thao túng. Một cộng đồng biết suy nghĩ độc lập và hành động có trách nhiệm chính là “hàng rào miễn dịch” hiệu quả nhất trước tin giả và thông tin xấu độc.

Quan trọng hơn, trong thời đại số, trách nhiệm công dân không chỉ thể hiện ngoài đời thực mà còn thể hiện qua từng hành vi trên không gian mạng. Một lượt chia sẻ có trách nhiệm, một bình luận văn minh hay một lần lên tiếng bảo vệ sự thật. Những hành động tưởng như nhỏ bé ấy, khi được cộng hưởng bởi hàng triệu người dùng tích cực, sẽ tạo nên sức mạnh xã hội rất lớn.

Đó cũng là lúc những “lá chắn số” riêng lẻ dần liên kết thành một “pháo đài số” vững chắc – nơi thông tin chính thống được lan tỏa, giá trị tích cực được nuôi dưỡng và niềm tin xã hội được củng cố mỗi ngày.

Khi ấy, không gian mạng sẽ không còn là “vùng xám” đầy nhiễu loạn thông tin và cực đoan cảm xúc. Thay vào đó, nó sẽ từng bước trở thành “vùng xanh tư tưởng” – nơi văn hóa, trách nhiệm công dân và tinh thần yêu quê hương đất nước được lan tỏa bằng ngôn ngữ của thời đại số.

Và khi hàng triệu người trẻ cùng trở thành những “lá chắn số” – có tri thức, có bản lĩnh, có trách nhiệm – thì không gian mạng sẽ không còn là nơi bị động phòng thủ, mà trở thành pháo đài vững chắc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới; góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước hùng cường, giàu mạnh, thịnh vượng như trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã quyết nghị và niềm tin, kỳ vọng của mỗi người dân Việt Nam./.