Trung tâm phường Yên Bái nhìn từ trên cao – một trong những địa phương đang chuyển mình mạnh mẽ cùng quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại tỉnh Lào Cai.

Ngày 1/7/2025 đánh dấu một cột mốc đặc biệt trong tiến trình đổi mới tổ chức bộ máy của tỉnh Lào Cai. Đây là thời điểm địa phương chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp sau khi thực hiện hợp nhất tỉnh và sắp xếp đơn vị hành chính theo chủ trương của Trung ương.

Một năm nhìn lại, những con số và kết quả thực tiễn cho thấy quyết sách lớn này không chỉ giúp tinh gọn bộ máy mà còn tạo động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân và hiệu lực quản trị địa phương.

Cuộc cải cách chưa từng có tiền lệ

Lào Cai là một trong những địa phương triển khai đồng thời hai nhiệm vụ lớn chưa từng có tiền lệ: hợp nhất tỉnh và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Từ 18 đơn vị hành chính cấp huyện, tỉnh đã kết thúc hoạt động toàn bộ cấp huyện; đồng thời sắp xếp 319 xã, phường, thị trấn xuống còn 99 xã, phường, giảm 220 đơn vị hành chính cấp xã, tương đương gần 69%.

Trụ sở khang trang của phường Cam Đường.

Cùng với đó, tỉnh Lào Cai giảm 292 đầu mối cơ quan, đơn vị; hình thành 99 đảng bộ xã, phường thay thế cho 319 tổ chức trước đây. Bộ máy được tinh gọn mạnh mẽ, giảm đáng kể tầng nấc trung gian, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị.

Đến nay, 100% cơ quan, đơn vị cấp tỉnh và cấp xã đã được kiện toàn đầy đủ các chức danh lãnh đạo, quản lý chủ chốt. Toàn tỉnh có 99 xã, phường với bộ máy được tổ chức đồng bộ, thống nhất, đáp ứng yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.

Để hỗ trợ cơ sở nhanh chóng thích ứng với mô hình mới, tỉnh đã tăng cường 93 cán bộ, công chức, viên chức cấp tỉnh về làm việc tại các xã; thành lập các tổ công tác chuyên sâu trực tiếp hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn cho địa phương ngay từ những ngày đầu vận hành.

Bộ máy tinh gọn, kinh tế tiếp tục tăng tốc

Điều đáng chú ý là quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy không làm gián đoạn hoạt động điều hành và phát triển kinh tế - xã hội. Năm 2025, GRDP của tỉnh tăng 8,14%, đứng thứ 2 trong vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ, xếp thứ 17 cả nước.

Quý I/2026, tốc độ tăng trưởng tiếp tục đạt 8,03%, cao hơn mức bình quân chung của cả nước. Khu vực công nghiệp duy trì đà tăng trưởng khá với mức tăng 8,87%, đứng thứ 5 trong vùng. Khu vực dịch vụ tăng 9,23%, cao nhất vùng và đứng thứ 7 toàn quốc. Thu ngân sách nhà nước năm 2025 đạt 21.689 tỷ đồng, vượt 60% dự toán Trung ương giao, vượt 3,3% dự toán tỉnh giao và tăng 28% so với năm 2024. Riêng quý I/2026, thu ngân sách đạt 5.355 tỷ đồng, tăng 115,4% so với cùng kỳ.

Giải ngân vốn đầu tư công tiếp tục là điểm sáng khi thuộc nhóm dẫn đầu cả nước với tỷ lệ giải ngân đạt 71% kế hoạch vốn năm 2025. Nhiều công trình trọng điểm quốc gia và của tỉnh được khởi công, triển khai hoặc hoàn thành, mở ra không gian phát triển mới cho địa phương.

Không chỉ kinh tế tăng trưởng, các lĩnh vực văn hóa, xã hội cũng ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 70%; tỷ lệ hộ nghèo giảm 2,68%, đưa tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh xuống còn 5,5%.

Chính quyền gần dân hơn, phục vụ tốt hơn

Một trong những kết quả rõ nét nhất sau một năm vận hành mô hình mới là chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp được nâng lên. Toàn tỉnh hiện có 2 Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh và 99 trung tâm cấp xã, phường hoạt động ổn định, thông suốt. Mỗi ngày, các trung tâm cấp xã tiếp nhận trung bình từ 25 đến 30 lượt công dân đến thực hiện thủ tục hành chính.

Từ ngày 1/7/2025 đến thời điểm báo cáo, toàn tỉnh đã tiếp nhận 669.564 hồ sơ thủ tục hành chính; giải quyết 628.085 hồ sơ, trong đó 618.603 hồ sơ được giải quyết đúng và trước hạn, đạt tỷ lệ 98,5%.

Đặc biệt, Lào Cai là một trong những địa phương đi đầu trong thực hiện thủ tục hành chính không phụ thuộc địa giới hành chính. Từ tháng 12/2025, 100% thủ tục hành chính trên địa bàn tỉnh được triển khai theo mô hình này, giúp người dân có thể thực hiện thủ tục ở bất kỳ bộ phận một cửa nào trong tỉnh mà không phụ thuộc nơi cư trú hay nơi đặt trụ sở doanh nghiệp.

Xếp hạng cải cách hành chính của các sở, ngành, địa phương trên địa bàn tỉnh.

Kết thúc năm 2025, Lào Cai xếp thứ 13/34 tỉnh, thành phố về giải quyết thủ tục hành chính; riêng chỉ số mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đạt 18 điểm, đứng đầu cả nước.

Song hành với cải cách tổ chức bộ máy, Lào Cai đẩy mạnh xây dựng chính quyền số, tạo nền tảng cho vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của tỉnh được kết nối đồng bộ với Cổng Dịch vụ công quốc gia; 100% thủ tục hành chính cấp tỉnh được thực hiện không phụ thuộc địa giới hành chính. Tại các cơ quan chuyên trách, 100% hồ sơ thủ tục hành chính được tiếp nhận trực tuyến, số hóa và xử lý trên môi trường mạng.

Tỉnh đã hướng dẫn ứng dụng công nghệ số cho khoảng 500 doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng hơn 700 doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh. Các Tổ Công nghệ số cộng đồng tiếp tục được kiện toàn để hỗ trợ người dân sử dụng VNeID, dịch vụ công trực tuyến và thanh toán số. Nhờ đó, tỷ trọng kinh tế số của tỉnh đạt 9,46% GRDP.

Đặc biệt, công tác nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ được triển khai mạnh mẽ. Đến nay, 100% cán bộ, công chức cấp tỉnh và khoảng 80% cán bộ, công chức cấp xã đã được tập huấn kỹ năng số.

Chặng đường phát triển mới

Một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cho thấy Lào Cai đã cơ bản hoàn thành mục tiêu lớn nhất: xây dựng bộ máy tinh gọn nhưng hoạt động hiệu năng, hiệu lực và hiệu quả hơn. Nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc cấp huyện đã được chuyển giao về cấp xã, giúp rút ngắn quy trình xử lý, tăng tính chủ động cho cơ sở và nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân.

Đội ngũ cán bộ được sắp xếp theo vị trí việc làm, tinh thần trách nhiệm và kỷ luật hành chính được nâng lên; công tác chuyển đổi số, cải cách hành chính tiếp tục tạo ra những thay đổi căn bản trong phương thức quản lý và điều hành. 

Từ những kết quả bước đầu, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đang mở ra không gian phát triển mới cho Lào Cai - một bộ máy gọn hơn, gần dân hơn và phục vụ hiệu quả hơn, tạo nền tảng để tỉnh phát huy lợi thế của địa phương cửa ngõ, trung tâm kết nối vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ trong giai đoạn phát triển mới.