Đoàn công tác của Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch khảo sát hiện trạng xây dựng và phát triển các mô hình du lịch tại xã Trấn Yên

Khai thác từ tài nguyên bản địa

Xã Trấn Yên sở hữu nguồn tài nguyên phong phú, là nền tảng vững chắc để phát triển du lịch nông nghiệp và sinh thái. Điểm nhấn nổi bật nhất là diện tích rừng quế rộng lớn với 6.048 ha, trong đó có hơn nửa (3.250 ha) được canh tác theo hướng hữu cơ. Bên cạnh đó, vùng nguyên liệu dâu tằm rộng 712 ha với sản lượng dồi dào 1.188 tấn/năm là cơ sở để hình thành các mô hình trải nghiệm nghề truyền thống độc đáo. Ngoài ra, xã còn có 251,6 ha cây ăn quả, 45,7 ha chè hữu cơ, 55,8 ha dược liệu, cùng 101,6 ha mặt nước nuôi trồng thủy sản, trên 200 cơ sở chăn nuôi, trong đó 145 cơ sở quy mô lớn.

Không chỉ mạnh về nông nghiệp, Trấn Yên còn là vùng đất giàu truyền thống với 06 di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh; độc đáo bản sắc văn hoá dân tộc Dao, Cao Lan với lễ hội "Cầu Mưa", lễ Cấp sắc và các làn điệu hát giao duyên. Ngoài ra, cảnh quan thiên nhiên thơ mộng của hồ Lan Đình với 101,6 ha mặt nước và cánh đồng sen Phú Mỹ cũng là nguồn tài nguyên dồi dào tạo nên giá trị trong chuỗi du lịch của địa phương.

Với những tiềm năng và thế mạnh sẵn có đã tạo điều kiện thuận lợi để xã đẩy mạnh phát triển du lịch nông nghiệp, sinh thái và văn hóa - tâm linh; một số sản phẩm du lịch được hình thành trên cơ sở khai thác tiềm năng, lợi thế của địa phương, gắn với các lễ hội truyền thống và sản phẩm đặc trưng như: mô hình du lịch trải nghiệm  “trồng dâu - nuôi tằm - ươm tơ - dệt lụa”, vùng quế hữu cơ, cánh đồng sen, điểm sinh thái hồ Lan Đình và các sản phẩm OCOP. Tính đến năm 2025, xã đã thu hút khoảng 22.219 lượt khách tham quan, trong đó có 1.550 lượt khách quốc tế, doanh thu từ du lịch đạt khoảng 15,1 tỷ đồng, đây là minh chứng cho sức hút ngày càng lớn của du lịch địa phương.

Để thúc đẩy du lịch phát triển theo hướng chuyên nghiệp, xã Trấn Yên định hướng xây dựng 5 chuỗi sản phẩm du lịch đặc trưng, khai thác hiệu quả tiềm năng nông nghiệp, sinh thái và văn hóa bản địa.

Nổi bật là chuỗi du lịch cộng đồng gắn với nghề “trồng dâu - nuôi tằm - ươm tơ - dệt lụa” tại hai thôn Trúc Đình và Lan Đình, nơi có hơn 200 ha dâu tằm. Tại đây, du khách có thể trải nghiệm hái lá dâu, tham quan nhà tằm kiểu mẫu, tìm hiểu quy trình ươm tơ, dệt lụa thủ công truyền thống.

Bên cạnh đó, xã phát triển chuỗi du lịch sinh thái trải nghiệm vùng quế hữu cơ theo hướng nông nghiệp xanh, giáo dục môi trường và kết nối sản phẩm OCOP. Du khách được tham quan rừng quế, tìm hiểu quy trình trồng, chăm sóc, thu hoạch, chế biến quế hữu cơ; trực tiếp trải nghiệm bóc quế, sơ chế quế, làm sản phẩm thủ công từ quế, kết hợp nghỉ dưỡng tại các homestay đồi quế, suối tự nhiên ở các thôn Đồng Phú, Phú Thọ, Đào Thịnh.

Trong định hướng phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, hồ Lan Đình được xác định là khu vực trọng điểm của xã. Địa phương quy hoạch phát triển các bungalow, homestay ven hồ; tổ chức các hoạt động chèo thuyền, câu cá, trải nghiệm ẩm thực địa phương nhằm phục vụ du khách. Đồng thời, hồ Lan Đình sẽ được kết nối với các sản phẩm du lịch dâu tằm, dệt lụa và vùng quế hữu cơ để hình thành tour trải nghiệm tổng hợp, kéo dài thời gian lưu trú của du khách.

Xã cũng khai thác sản phẩm du lịch trải nghiệm cánh đồng sen tại HTX Sen Việt Trấn Yên ở thôn Phú Mỹ với diện tích khoảng 2 ha. Tại đây, du khách có thể chụp ảnh, hái sen, thu hoạch hạt sen và thưởng thức các món ăn chế biến từ sen.

Ở lĩnh vực du lịch văn hóa - tâm linh, trên địa bàn xã hiện có 6 di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh gồm: Đền, Chùa Hóp; Đình Làng Xây; Đền Việt Thành; Đền Thác Thủ; Đền Cửa Ngòi và Đền Hóa Cuông. Đây là những điểm đến gắn với lịch sử, tín ngưỡng và phong tục truyền thống của địa phương, phục vụ nhu cầu tham quan, dâng hương, tìm hiểu văn hóa. Cùng với đó, nhiều lễ hội truyền thống của đồng bào Dao và Cao Lan vẫn được gìn giữ, phản ánh đời sống tín ngưỡng, nghệ thuật dân gian và các nghi lễ đánh dấu những giai đoạn trưởng thành trong cộng đồng. Thời gian tới, xã Trấn Yên dự kiến tiếp tục trùng tu các di tích, duy trì lễ hội truyền thống, đồng thời mở các lớp truyền dạy tiếng nói, chữ viết dân tộc nhằm bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa địa phương.

Đồng hành tạo nên giá trị kép cho chính quyền và người dân

Thực hiện định hướng phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái gắn với nông nghiệp theo Nghị quyết số 51-NQ/ĐU, Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch đã đồng hành, hỗ trợ địa phương trong việc xây dựng và phát triển các mô hình du lịch nông nghiệp, trải nghiệm phù hợp với điều kiện thực tế. Do vậy, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã thực hiện khảo sát tại xã Trấn Yên để đánh giá hiện trạng xây dựng mô hình du lịch nông nghiệp, trải nghiệm trên địa bàn. Đoàn thực địa thực tế cánh đồng trồng dâu và nhà tằm thương phẩm tại các thôn Trúc Đình, Lan Đình; tham quan nhà trưng bày sản phẩm, mô hình dệt lụa thủ công; chuỗi du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng gắn với Hồ Lan Đình và cánh đồng Sen tại thôn Phú Mỹ… Qua đó, đã đánh giá các điều kiện về tài nguyên, cảnh quan, môi trường và sản phẩm đặc trưng; Sở cũng đã đưa ra nhiều giải pháp thiết thực nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng, thế mạnh của xã, đồng thời nâng cao giá trị các sản phẩm nông nghiệp gắn với phát triển du lịch bền vững trên địa bàn xã Trấn Yên.

Đoàn khảo sát tham quan nhà tằm thương phẩm tại thôn Trúc Đình, xã Trấn Yên 

Việc phát triển du lịch không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn mang lại những giá trị thiết thực cho cộng đồng. Đối với người dân: Du lịch mở ra cơ hội việc làm trực tiếp cho khoảng 1.000 lao động địa phương. Người dân không chỉ bán sản phẩm nông nghiệp (quế, tơ tằm, sản phẩm OCOP) mà còn tăng thu nhập thông qua dịch vụ lưu trú, ăn uống và hướng dẫn trải nghiệm. Đây cũng là động lực để bà con bảo tồn bản sắc văn hóa và bảo vệ môi trường sống.

Đối với chính quyền, đây là bước quan trọng trong việc định hình hướng đi cho du lịch địa phương, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp, nâng cao thu nhập cho người dân và xây dựng hình ảnh du lịch Trấn Yên ngày càng hấp dẫn, thân thiện. Mục tiêu đến năm 2030, doanh thu du lịch của xã đạt trên 20 tỷ đồng/năm, thu hút ít nhất 1 doanh nghiệp đầu tư lớn, xây dựng hình ảnh xã Trấn Yên thân thiện, hấp dẫn trên bản đồ du lịch tỉnh Lào Cai.

Hiện nay, xã đang đề nghị mở rộng các tuyến đường giao thông trọng điểm như tuyến Việt Thành - Đào Thịnh và hỗ trợ các thủ tục pháp lý để khuyến khích các HTX, hộ dân tham gia kinh doanh du lịch bền vững; Đẩy mạnh công tác đào tạo, tổ chức các lớp tập huấn nâng cao năng lực cho các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động du lịch, tập trung vào kỹ năng đón tiếp, phục vụ khách, phát triển sản phẩm du lịch và quảng bá điểm đến, đáp ứng yêu cầu phát triển du lịch địa phương.