Khơi thông nguồn lực từ cơ sở: Từ “điểm sáng” Bát Xát đến Bộ tiêu chí “thôn số, thôn thông minh”
Công cuộc chuyển đổi số tại Lào Cai đang bước vào giai đoạn then chốt, khi những sáng kiến từ cơ sở được kiểm chứng và từng bước thể chế hóa thành chính sách. Mô hình “thôn số” tại xã Bát Xát là minh chứng rõ nét cho cách làm chủ động, sáng tạo từ cơ sở, đồng thời trở thành nền tảng thực tiễn quan trọng để tỉnh ban hành Bộ tiêu chí “Thôn số, thôn thông minh” tạm thời, định hình lộ trình phát triển phù hợp với điều kiện vùng cao.
Chi bộ thôn Sơn Hà họp trực tuyến với xã.
Chủ động từ cơ sở, vượt qua “điểm nghẽn” vùng cao
Là địa bàn miền núi, địa hình phức tạp, dân cư phân tán, trình độ tiếp cận công nghệ chưa đồng đều, song xã Bát Xát đã không chờ đợi. Ngay từ năm 2025, địa phương đã triển khai thí điểm mô hình “thôn số” tại 7 thôn, với phương châm lấy người dân làm trung tâm. Cấp ủy, chính quyền xã chủ động huy động nguồn lực xã hội hóa để trang bị thiết bị số, từng bước đưa công nghệ vào đời sống.
Thực tiễn cho thấy, mô hình đã nhanh chóng phát huy hiệu quả. Tại các thôn như Láo Vàng, Bản Pho, việc họp trực tuyến, xử lý văn bản trên môi trường số, sử dụng sổ tay đảng viên điện tử dần trở nên quen thuộc. Kết quả, 7/7 thôn thí điểm đều cơ bản đạt và vượt một số tiêu chí mức cơ bản; riêng thôn Láo Vàng đạt 19/21 chỉ tiêu. Những con số này khẳng định tính khả thi và hiệu quả của cách làm phù hợp với điều kiện địa phương.
Đồng hành từ cơ quan quản lý, tháo gỡ kịp thời khó khăn
Kết quả bước đầu của Bát Xát có sự đồng hành chặt chẽ của Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lào Cai. Ngay từ đầu năm 2026, Sở đã tổ chức các đoàn khảo sát thực tế tại các thôn như An Quang, Sơn Hà nhằm đánh giá kết quả triển khai, đồng thời trực tiếp tháo gỡ khó khăn.
Đoàn công tác đến khảo sát tại thôn Sơn Hà.
Qua khảo sát, Sở ghi nhận nhiều cách làm linh hoạt từ cơ sở, như việc thành lập Tổ công nghệ số cộng đồng hoạt động tại nhà văn hóa thôn, hỗ trợ người dân tiếp cận và sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Trên cơ sở đó, các định hướng được đưa ra tập trung vào nâng cao kỹ năng số cho người dân, phát triển kinh tế số gắn với sản phẩm đặc trưng địa phương, tạo nền tảng để nhân rộng mô hình.
Từ thực tiễn đến chính sách: Hoàn thiện khung tiêu chí
Từ kết quả thí điểm tại cơ sở, tỉnh Lào Cai đã kịp thời thể chế hóa bằng chính sách. Ngày 27/3/2026, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 828/QĐ-UBND về Bộ tiêu chí “Thôn số, thôn thông minh” tạm thời.
Bộ tiêu chí xác lập khung đánh giá với 4 nhóm chỉ số gồm: hạ tầng số; ứng dụng công nghệ số trong quản lý; kinh tế số; xã hội số. Các tiêu chí được chia thành 3 mức độ: cơ bản, nâng cao và thông minh, bảo đảm phù hợp với điều kiện phát triển không đồng đều giữa các địa bàn. Sở Khoa học và Công nghệ được giao chủ trì hướng dẫn, đôn đốc triển khai, bảo đảm tính thống nhất trên toàn tỉnh.
Đồng chí Trần Ngọc Luận - Giám đốc Sở KHCN tại chương trình làm việc khảo sát, đánh giá kết quả triển khai mô hình “thôn số”
Thực tiễn tại Bát Xát cho thấy, khi cơ sở chủ động đổi mới và chính sách kịp thời “đi cùng”, chuyển đổi số sẽ không còn là mục tiêu xa vời. Sự kết hợp giữa sáng kiến từ thôn, xã với định hướng bài bản từ cấp tỉnh đang tạo ra mô hình phát triển phù hợp, khả thi.
Từ những “điểm sáng” ban đầu, Lào Cai đang từng bước xây dựng nền tảng chuyển đổi số bền vững ngay từ cấp thôn, bản, góp phần nâng cao chất lượng quản lý, phát triển kinh tế và cải thiện đời sống người dân vùng cao.
