Tàu vận tải container nước ngoài lưu thông qua cảng Đình Vũ và cảng Tân Vũ, thành phố Hải Phòng. Ảnh: Hồng Nhung

Củng cố nền tảng cấu trúc và tăng cường liên kết nội vùng

Theo báo cáo triển vọng kinh tế khu vực ASEAN+3 (AREO) năm 2026 do Văn phòng Nghiên cứu kinh tế vĩ mô ASEAN+3 (AMRO) công bố đầu tuần này, tăng trưởng của khu vực được dự báo đạt khoảng 4% trong cả năm 2026 và 2027. Đánh giá này phản ánh sự duy trì động lực tăng trưởng trong bối cảnh thế giới đối mặt với nhiều yếu tố bất định. Ông Dong He, nhà kinh tế trưởng của AMRO nhận định, khu vực bước vào năm 2026 với nền tảng tích cực, nhưng những diễn biến tại Trung Đông đã làm gia tăng các rủi ro. Dù vậy, so với các giai đoạn trước, ASEAN+3 hiện có vị thế tốt hơn để thích ứng với các cú sốc năng lượng nhờ mức độ sử dụng năng lượng hiệu quả hơn, giảm phụ thuộc vào dầu mỏ, đồng thời duy trì lạm phát ở mức thấp và còn dư địa chính sách đáng kể để ứng phó.

Theo báo cáo, tăng trưởng của ASEAN+3 trong năm 2025 đạt 4,3%, cao hơn đáng kể so với mức dự báo 3,8% được đưa ra ngay sau thuế quan của Mỹ vào tháng 4/2025. Động lực chính đến từ nhu cầu nội địa ổn định, xuất khẩu tăng trưởng mạnh, đặc biệt trong lĩnh vực bán dẫn, được thúc đẩy bởi làn sóng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), cùng với đầu tư duy trì tích cực và sự gia tăng liên kết kinh tế nội vùng. Trong khi đó, lạm phát chung được dự báo tăng từ 0,9% năm 2025 lên 1,4% năm 2026 và 1,5% năm 2027, chủ yếu do áp lực từ giá năng lượng toàn cầu.

Theo đánh giá của AMRO, mức độ ảnh hưởng của xung đột Trung Đông đối với khu vực sẽ phụ thuộc lớn vào thời gian kéo dài của xung đột và phản ứng chính sách của từng quốc gia. Nếu tình hình leo thang, các cú sốc có thể lan rộng, không chỉ giới hạn trong lĩnh vực năng lượng, mà còn ảnh hưởng tới chi phí đầu vào công nghiệp, hoạt động hậu cần, giá lương thực, ngành du lịch và dòng kiều hối. Trong bối cảnh đó, tính linh hoạt trong điều hành chính sách sẽ đóng vai trò quyết định đối với khả năng giảm thiểu tác động tiêu cực.

Về định hướng chính sách, ông Dong He cho rằng, các ngân hàng trung ương cần duy trì điều kiện thị trường ổn định và bảo đảm an toàn hệ thống tài chính, đồng thời sẵn sàng hành động khi các cú sốc nguồn cung có nguy cơ kéo dài lạm phát. Ở góc độ tài khóa, các chính phủ được khuyến nghị tập trung vào các biện pháp hỗ trợ có mục tiêu đối với nhóm dễ bị tổn thương, tránh triển khai các gói hỗ trợ diện rộng có thể làm gia tăng áp lực lạm phát hoặc ảnh hưởng đến tính bền vững của ngân sách.

Bên cạnh các yếu tố ngắn hạn, báo cáo AREO 2026 đặc biệt nhấn mạnh vai trò của những chuyển đổi cấu trúc trong việc nâng cao khả năng chống chịu của khu vực. Trong khoảng 2 thập kỷ qua, ASEAN+3 đã chứng kiến sự gia tăng đáng kể về mức độ liên kết nội vùng, với các mạng lưới sản xuất ngày càng dày đặc và sự dịch chuyển rõ rệt sang các nguồn cầu nội địa và nội khu vực.

Một minh chứng cụ thể là sự thay đổi trong cơ cấu thương mại. Tỷ trọng xuất khẩu giá trị gia tăng của khu vực sang Mỹ đã giảm từ khoảng một phần ba xuống còn 20%, trong khi tỷ lệ tiêu thụ trong nội khối tăng lên gần 30%. Diễn biến này phản ánh xu hướng tái cân bằng, giảm phụ thuộc vào các thị trường bên ngoài và tăng cường tính tự chủ của khu vực. Để duy trì xu hướng này, cần thiết phải đẩy mạnh hợp tác khu vực, thúc đẩy chuyển đổi xanh và bảo đảm thông suốt dòng chảy thương mại, đầu tư.

Hiện nay, ASEAN+3 được xem là thị trường lớn bậc nhất thế giới, chiếm khoảng 28% tổng nhu cầu cuối cùng toàn cầu. Quy mô này không chỉ tạo ra lợi thế về thị trường tiêu thụ, mà còn giúp khu vực nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Trong bối cảnh đó, việc tiếp tục làm sâu sắc hơn hội nhập kinh tế được coi là yếu tố then chốt để củng cố sức mạnh nội tại. Song song với các xu hướng cấu trúc, nỗ lực tăng cường phối hợp chính sách giữa các quốc gia thành viên cũng đang được thúc đẩy. Cuối tháng trước, Bộ Tài chính Philippines cho biết, nước này đang triển khai nhiều biện pháp nhằm nâng cao khả năng chống chịu tài chính và thúc đẩy hợp tác trong khuôn khổ ASEAN+3, trong bối cảnh Philippines đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2026. Cơ quan này nhấn mạnh, việc tăng cường phối hợp trong khuôn khổ ASEAN+3 là điều thiết yếu để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và nâng cao khả năng ứng phó trước các cú sốc bên ngoài, đặc biệt khi mỗi nền kinh tế đều phải đối mặt với những áp lực nội tại riêng.

Trong khuôn khổ này, Philippines cũng thúc đẩy việc củng cố các cơ chế tài chính khu vực nhằm ứng phó với rủi ro thiên tai, qua đó giải quyết các thách thức liên quan đến biến đổi khí hậu. Điều này cho thấy phạm vi hợp tác của ASEAN+3 không chỉ dừng lại ở lĩnh vực kinh tế-tài chính, mà còn mở rộng sang các vấn đề phát triển bền vững.

Triển vọng tăng trưởng cùng những rủi ro tiềm ẩn

Trong báo cáo cập nhật hàng quý được công bố vào cuối tháng 1, AMRO đã điều chỉnh tăng dự báo tăng trưởng của khu vực, bất chấp môi trường kinh tế-thương mại toàn cầu còn nhiều bất định.

Bốc xếp hàng container lên tàu liên vận quốc tế đường sắt tại Trung tâm logistics ITL ga Yên Viên, thành phố Hà Nội. Ảnh: Hồng Nhung

Ba yếu tố chính được xác định là động lực cho tăng trưởng tích cực trong năm 2025. Thứ nhất, tác động từ chính sách thuế quan của Mỹ được đánh giá là thấp hơn lo ngại ban đầu, nhờ các thỏa thuận song phương và sự điều chỉnh linh hoạt trong chuỗi cung ứng. Thứ hai, xuất khẩu công nghệ phục hồi mạnh mẽ, được thúc đẩy bởi nhu cầu cao đối với điện tử tiên tiến, bán dẫn, dịch vụ kỹ thuật số và các sản phẩm liên quan đến AI. Thứ ba, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài duy trì ở mức cao, với ASEAN tiếp tục là điểm đến hấp dẫn trong các lĩnh vực mới như xe điện, bán dẫn và công nghệ số. Cùng với đó, các chính sách kinh tế vĩ mô mang tính thích ứng đã góp phần ổn định kỳ vọng thị trường.

Đánh giá về triển vọng khu vực, giới chuyên gia quốc tế nhận định, ASEAN+3 đã thể hiện khả năng phục hồi đáng kể, với nhu cầu công nghệ và dòng vốn đầu tư đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu tác động tiêu cực từ các xung đột thương mại. Riêng đối với Việt Nam, tăng trưởng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) năm 2026 được dự báo đạt 7,6%, mức cao nhất trong khu vực, phản ánh vai trò ngày càng nổi bật trong chuỗi cung ứng cũng như hiệu quả thu hút đầu tư vào các lĩnh vực sản xuất và công nghệ. Tuy nhiên, một rủi ro đáng chú ý là khả năng gia tăng chủ nghĩa bảo hộ thương mại từ Mỹ, đặc biệt, nếu các biện pháp thuế quan được mở rộng sang những lĩnh vực như bán dẫn. Điều này có thể làm gián đoạn chuỗi cung ứng và ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu của khu vực.

Ngoài ra, nguy cơ suy giảm nhu cầu công nghệ cũng là thách thức lớn. Nếu thị trường AI hạ nhiệt, việc triển khai các ứng dụng ở khâu hạ nguồn bị chậm lại hoặc xuất hiện tình trạng dư thừa công suất, xuất khẩu của khu vực sẽ chịu áp lực đáng kể. Cùng với đó là các rủi ro tài chính toàn cầu như biến động mạnh trên thị trường chứng khoán, thay đổi tỷ giá và sự điều chỉnh khó lường trong chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ. Tăng trưởng chậm lại tại các nền kinh tế lớn, cùng với khả năng giá hàng hóa tăng cao do căng thẳng địa chính trị, cũng có thể làm gia tăng rủi ro đối với triển vọng khu vực.

Trong bối cảnh đó, các quốc gia ASEAN+3 được khuyến nghị duy trì trạng thái sẵn sàng về chính sách trong ngắn hạn để kịp thời ứng phó với các cú sốc mới. Về dài hạn, việc đa dạng hóa động lực tăng trưởng, thúc đẩy hội nhập kinh tế sâu rộng hơn và nâng cao khả năng chống chịu về cấu trúc được xem là những yếu tố then chốt nhằm củng cố nền tảng phát triển bền vững của khu vực./.

https://www.bienphong.com.vn/nhieu-trien-vong-moi-cho-tang-truong-va-lien-ket-kinh-te-asean3-post502400.html