Đảng ủy xã Bát Xát làm việc với Đoàn khảo sát của Sở Khoa học và Công nghệ về tình hình triển khai thí điểm mô hình "thôn số".

Xã Bát Xát được thành lập trên cơ sở sáp nhập 5 đơn vị hành chính, với diện tích gần 190 km², gồm 55 thôn, hơn 6.300 hộ dân, trên 27.300 nhân khẩu, trong đó có tới 20 thôn vùng cao, thôn xa trung tâm xã gần 30 km. Địa bàn rộng, giao thông khó khăn, trình độ tiếp cận công nghệ của một bộ phận người dân còn hạn chế đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo và phục vụ Nhân dân.

Từ thực tiễn đó, Đảng uỷ xã Bát Xát xác định: chuyển đổi số không thể chỉ dừng ở cấp xã mà phải “đi thẳng” xuống thôn, bản – nơi trực tiếp triển khai chủ trương, nghị quyết và giải quyết công việc hằng ngày của người dân.

Thí điểm “thôn số”

Bám sát Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Kế hoạch hành động của Tỉnh ủy Lào Cai, Đảng uỷ xã Bát Xát đã ban hành 35 văn bản lãnh đạo, chỉ đạo, lựa chọn thôn Sơn Hà làm điểm khởi đầu thí điểm mô hình “thôn số”.

Từ một thôn vùng cao còn nhiều khó khăn, Sơn Hà trở thành điểm cầu họp trực tuyến, triển khai sổ tay đảng viên điện tử, tiếp nhận văn bản chỉ đạo trên môi trường số. Sau hiệu quả bước đầu, mô hình tiếp tục được mở rộng ra 6 thôn khác, nâng tổng số 7 thôn thí điểm ngay trong năm 2025.

Đáng chú ý, mỗi mô hình thôn số chỉ với kinh phí khoảng 30 triệu đồng, chủ yếu tận dụng thiết bị sẵn có, thiết bị cũ từ các đơn vị trước sáp nhập và nguồn xã hội hóa. Đến nay, các thôn đều được trang bị tối thiểu máy tính, ti vi màn hình lớn, camera họp trực tuyến, hệ thống mạng internet, đủ điều kiện kết nối thông suốt với trung tâm xã.

Từ khi triển khai mô hình “thôn số”, nhiều hoạt động vốn chỉ thực hiện được ở cấp xã nay đã “dịch chuyển” về tận nhà văn hóa thôn. Các cuộc họp của Đảng ủy, UBND xã, MTTQ và các đoàn thể được tổ chức trực tuyến đến từng thôn, rút ngắn thời gian đi lại, tiết kiệm chi phí. 100% bí thư chi bộ của 55 thôn đã được cấp tài khoản sử dụng Hệ điều hành tác nghiệp của Đảng, từng bước hình thành mô hình “văn phòng không giấy” ở cơ sở.

Các điểm hướng dẫn giải quyết thủ tục hành chính cho công dân đang phát huy hiệu quả thiết thực tại các thôn thí điểm triển khai mô hình "thôn số".

Người dân tại các “thôn số” được hỗ trợ thực hiện một số thủ tục hành chính ngay tại nhà văn hóa thôn, như chứng thực, đăng ký cư trú, thủ tục tư pháp – hộ tịch đơn giản. Đặc biệt, các nội dung chỉ thị, nghị quyết được chuyển văn bản sang giọng nói, giúp đảng viên cao tuổi, người dân vùng cao dễ tiếp cận hơn.

Xác định con người là trung tâm của chuyển đổi số, xã Bát Xát đã thành lập Tổ chuyển đổi số khối Đảng, đoàn thể với 25 thành viên, trong đó có cán bộ am hiểu công nghệ và giáo viên tin học làm nòng cốt. Ngày 23/01/2026, xã tổ chức hội nghị tập huấn chuyên sâu theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến cho 52 cán bộ thôn của 10 thôn, tập trung vào kỹ năng thực hành: sử dụng phần mềm họp trực tuyến, hệ điều hành tác nghiệp, dịch vụ công trực tuyến, ứng dụng VNeID. Cách làm “cầm tay chỉ việc”, “làm đến đâu chắc đến đó” đang tạo chuyển biến rõ rệt trong nhận thức và kỹ năng số ở cơ sở.

Động lực mới cho vùng cao

Sau khi 7 thôn thí điểm hoạt động hiệu quả, đã có thêm 3 thôn vùng cao chủ động đăng ký tham gia mô hình “thôn số”, từng bước mở rộng không gian chuyển đổi số trên toàn xã.

Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng bộc lộ những khó khăn: 12 thôn chưa có cáp quang, 7 thôn lõm sóng, thiết bị còn thiếu và không đồng bộ, chi phí duy trì internet và bảo trì thiết bị là gánh nặng với quỹ thôn; kỹ năng công nghệ của một bộ phận cán bộ, đảng viên lớn tuổi còn hạn chế.

Từ thực tiễn đó, xã Bát Xát kiến nghị tỉnh và các ngành liên quan hỗ trợ đồng bộ hạ tầng viễn thông, trang thiết bị, kinh phí duy trì, đồng thời có cơ chế khuyến khích Tổ công nghệ số cộng đồng, chuẩn hóa dữ liệu dân cư cấp thôn và xây dựng Bản đồ thông tin “thôn số”.

Mô hình “thôn số” ở Bát Xát cho thấy: chuyển đổi số không nhất thiết phải bắt đầu từ những dự án lớn, kinh phí cao, mà có thể đi lên từ những mô hình nhỏ, linh hoạt, phù hợp điều kiện thực tiễn, lấy người dân làm trung tâm và chi bộ thôn làm hạt nhân.

Trong hành trình xây dựng chính quyền số, xã hội số ở vùng cao, cách làm của Bát Xát đang mở ra một hướng đi khả thi, giàu tính nhân văn – nơi công nghệ không xa rời đời sống, mà trở thành công cụ phục vụ thiết thực cho người dân ngay từ thôn, bản./.