Giai đoạn 2020 - 2025, tỉnh Lào Cai đã chú trọng khai thác tiềm năng, thế mạnh văn hoá dân tộc. Kết quả, lập hồ sơ và đề nghị UNESCO ghi danh được 01 di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại đối với “Nghệ thuật Xoè Thái”, nâng tổng số di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại trên địa bàn tỉnh là 04 di sản (Nghệ thuật Xòe Thái; Thực hành Then Tày, Nùng, Thái; Nghi lễ và trò chơi Kéo co Tày, Giáy; Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ của người Việt); tổ chức tổng kiểm kê di sản văn hoá phi vật thể trên địa bàn và lập hồ sơ trình Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch ghi danh 21 di sản văn hoá, nâng tổng số di sản văn hóa của tỉnh lên 56 di sản, trở một trong số ít thành tỉnh dẫn đầu cả nước về số lượng di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Lễ cấp sắc người Dao đỏ.

Các di sản văn hóa đã trở thành nền tảng tinh thần, động lực phát triển con người, nguồn tài nguyên quan trọng để phát triển du lịch; khảo sát và xây dựng hồ sơ đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng được 01 di tích cấp quốc gia, đề nghị Ủy ban nhân dân tỉnh xếp hạng 47 di tích, danh thắng cấp tỉnh, nâng tổng số di tích được xếp hạng các cấp trên địa bàn toàn tỉnh là 207 di tích gồm: 01 di tích cấp quốc gia đặc biệt là danh thắng Ruộng bậc thang Mù Cang Chải, 34 di tích cấp quốc gia, 172 di tích cấp tỉnh phân bố ở hầu khắp các xã, phường toàn tỉnh.

Bằng nhiều nguồn vốn khác nhau, tỉnh Lào Cai đã tu bổ 20 di tích cấp quốc gia trong đó 02 di tích được tu bổ từ nguồn vốn Chương trình Mục tiêu quốc gia về phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi: Di tích Dinh Hoàng A Tưởng và Di tích khảo cổ Hắc Y, Đại Cại, 18 di tích được tu bổ bằng nguồn ngân sách địa phương và nguồn xã hội hóa: Di tích Bến Âu Lâu, phường Yên Bái; Di tích Căng và Đồn Nghĩa Lộ; di tích đèo Lũng Lô xã Thượng Bằng La; di tích đền Đông Cuông (hạng mục miếu Cô bé, miếu Cậu bé), xã Đông Cuông; di tích Chiến Khu vần, xã Việt Hồng; di tích lịch sử chiến thắng đồn Phố Lu, xã Bảo Thắng; di tích Đồn Phố Ràng, xã Bảo Yên; danh thắng Ruộng bậc thang Sa Pa (tổ chức cắm mốc bảo vệ), xã Tả Van; di tích danh thắng Núi Hàm Rồng (quy hoạch và cắm mốc); Di tích đền Mẫu, phường Lào Cai,...

Đền Mẫu Lào Cai: Ngôi đền thờ một trong tứ thánh của Việt Nam.

Các di tích được đầu tư tu bổ, tôn tạo đã từng bước mang lại hiệu quả tích cực, nhiều di tích lịch sử cách mạng đã trở thành địa chỉ đỏ, địa điểm giáo dục chính trị tư tưởng, truyền thống cách mạng cho thế hệ con cháu; nhiều di tích lịch sử văn hóa, danh thắng trở thành điểm tham quan hấp dẫn, thu hút đông đảo khách du lịch trong và ngoài nước đến tham quan, khám phá, chiêm bái góp phần tăng thu cho các di tích. Tổ chức bảo tồn, phát huy giá trị 4 lễ hội, phong tục tập quán tiêu biểu như Nghi lễ Then Khoăn của người Tày; Nghi lễ then cầu mùa của người Giáy, Tết cơm mới người Dao Đỏ; Lễ cúng rừng của người Nùng…

Bắt nhịp xu hướng tất yếu và phù hợp với xu thế thời đại, Lào Cai đã quan tâm đầu tư, ứng dụng khoa học - công nghệ. Đưa di sản đến gần hơn với công chúng trong kỷ nguyên 4.0, chuyển đổi số dần xóa khoảng cách, ranh giới giữa công chúng với quá khứ. Lào Cai đã thực hiện nhiều đề tài khoa học về chuyển đổi số các hiện vật, số hóa tư liệu lịch sử giấy và phim ảnh, số hóa di tích lịch sử cấp quốc gia đặc biệt, di tích cấp quốc gia, xây dựng phần mềm Bảo tàng thực tế ảo... Các hoạt động này đã tạo dựng kho dữ liệu hiện vật số hóa hoàn chỉnh, đảm bảo yêu cầu kỹ thuật và chuyên môn, góp phần quan trọng từng bước số hóa hàng ngàn tư liệu, hiện vật của Bảo tàng tỉnh, xây dựng nền tảng cho quá trình chuyển đổi số hoạt động bảo tàng của địa phương.

 Với những kết quả đạt được trong, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Lào Cai đã góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống tinh thần của đồng bào các dân tộc./.