KỲ 1: CHUYỂN ĐỔI SỐ – CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC TRONG BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, không gian mạng trở thành một phần không thể tách rời của đời sống xã hội. Tại Lào Cai nói riêng và Việt Nam nói chung, công tác chuyển đổi số đang được triển khai mạnh mẽ. Đây cũng được xác định là động lực phát triển nhanh và bền vững của địa phương. Tuy nhiên, cũng chính trên mặt trận mới này, cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng đang đứng trước những thách thức chưa từng có.

Không gian mạng – mặt trận mới của công tác tư tưởng

 Tập huấn các kỹ năng bảo vệ an toàn an ninh thông tin, kỹ năng phòng chống mã độc và kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn.

Không gian mạng đang mở ra cơ hội lớn để phổ biến và lan tỏa sâu rộng chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm, đường lối của Đảng đến với đông đảo cán bộ, đảng viên và quần chúng Nhân dân, nhất là thế hệ trẻ. Các nền tảng số như mạng xã hội, video trực tuyến, nền tảng học tập điện tử,… cho phép cá nhân hóa thông tin, tương tác hai chiều và đo lường hiệu quả truyền thông một cách chính xác – điều mà các phương tiện truyền thống không thể làm được.

Trong những năm gần đây, không gian mạng – đặc biệt là các nền tảng mạng xã hội – đã chứng minh vai trò to lớn trong việc kết nối cộng đồng, lan tỏa yêu thương và đoàn kết. Điều này thể hiện rất rõ tại sự kiện Làng Nủ, xã Phúc Khánh, huyện Bảo Yên khi cơn bão Yagi mang theo mưa lớn, gây lũ quét, sạt lở đất khiến nhiều hộ dân lâm vào cảnh mất mát, tang thương. Ngay khi cơn bão Yagi đổ bộ, những hình ảnh, video đầu tiên về tình hình sạt lở tại Làng Nủ đã nhanh chóng lan truyền trên các nền tảng như Facebook, Zalo, TikTok… do người dân địa phương, phóng viên và các tổ chức xã hội đăng tải. Nhờ đó, thông tin được cập nhật kịp thời, chính xác, tạo điều kiện cho công tác ứng cứu, tiếp tế và sơ tán được triển khai sớm hơn. Cũng chính nhờ các nền tảng mạng xã hội tinh thần đoàn kết, chia sẻ yêu thương được lan tỏa mạnh mẽ. Các bài đăng kêu gọi giúp đỡ đã nhanh chóng nhận được hàng chục nghìn lượt chia sẻ. Từ đó, các đoàn thiện nguyện trong và ngoài tỉnh Lào Cai lập tức tổ chức các chuyến xe hỗ trợ hàng hóa, thực phẩm, chăn màn, thuốc men. Nhiều cá nhân, nghệ sĩ và doanh nghiệp đã huy động quyên góp qua livestream hoặc fanpage, thu về hàng trăm triệu đồng để hỗ trợ Làng Nủ. Câu chuyện cảm động về các em học sinh tự tay gói quà, viết thư gửi các bạn vùng lũ, hay những người lính lội bùn mang đồ tiếp tế đến từng nhà… được chia sẻ mạnh mẽ, khơi gợi tinh thần nhân ái trong cộng đồng mạng. Sau bão, các nhóm Facebook như “Làng Nủ – Chúng tôi bên nhau” tiếp tục được duy trì. Tại đây, người dân và các nhà hảo tâm cập nhật tiến độ tái thiết, chia sẻ thông tin việc làm, học bổng, hỗ trợ sản xuất nông nghiệp… tạo nên một cộng đồng online gắn kết và đầy nhân văn.

Tuy nhiên, không gian mạng cũng là mảnh đất màu mỡ để các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị gia tăng hoạt động chống phá. Chúng lợi dụng đặc điểm ẩn danh, tốc độ lan truyền cao và tâm lý “bầy đàn” để phát tán thông tin sai sự thật, xuyên tạc chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; phủ nhận chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh. Cuộc chiến trên không gian mạng đang ngày càng trở nên phức tạp, tinh vi với nhiều phương thức, thủ đoạn mới như sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), deepfake, bot mạng xã hội và các công nghệ tiên tiến khác để tạo ra và lan truyền thông tin sai lệch. Các thế lực thù địch đang triệt để khai thác những tiến bộ của công nghệ để chống phá cách mạng Việt Nam, tấn công vào nền tảng tư tưởng, đường lối lãnh đạo của Đảng, nhằm gây hoang mang, chia rẽ nội bộ và làm suy yếu sự đoàn kết, thống nhất trong Đảng và xã hội.

Không phủ thể phủ nhận các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Tiktok, Youtube, Instargram,… mang lại những thông tin hữu ích, kịp thời và tăng sự chia sẻ gắn kết của mọi người. Tuy nhiên, vấn đề nào cũng tồn tại mặt trái, chúng ta không khó để nhận thấy không ít người đã và đang bị mạng xã hội “dẫn dắt” một cách thái quá, dẫn đến quan điểm, lối suy nghĩ lệch lạc, tiêu cực. Điều này càng nguy hiểm khi các thế lực thù địch lợi dụng điểm yếu của người dùng để chống phá Đảng và Nhà nước. Một trong những minh chứng gần đây nhất cho thấy việc định hướng, thông tin trên không gian mạng vô cùng quan trọng, nhằm tạo sự thống nhất, đoàn kết khi thực hiện các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước là việc sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính. Thực hiện Nghị quyết số 37-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết 595/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã, thời gian gần đây, dư luận đặc biệt quan tâm đến việc sáp nhập tỉnh Lào Cai và tỉnh Yên Bái. Trong khi đa số người dân bày tỏ sự ủng hộ và kỳ vọng vào hiệu quả lâu dài, vẫn tồn tại một số luận điệu xuyên tạc, thông tin sai lệch, thậm chí mang màu sắc kích động, cần được nhìn nhận và xử lý nghiêm túc. Trên không gian mạng và một số diễn đàn, xuất hiện những ý kiến cho rằng việc sáp nhập là để “thâu tóm quyền lực”, “xóa bỏ bản sắc văn hóa dân tộc”, hay “làm mất quyền lợi của người dân”, “lấy tiền Lào Cai về nuôi Yên Bái”, “lợi ích nhóm”,…. Đây là những luận điệu sai trái, mang tính suy diễn, hoàn toàn không phản ánh đúng bản chất và mục tiêu của chủ trương cải cách hành chính hiện nay. Hoặc một số tài khoản cá nhân có những lời lẽ xúc phạm, kỳ thị, phân biệt vùng miền.

Đặc biệt, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ, sự suy giảm nhận thức chính trị của một bộ phận cán bộ, đảng viên trước những luồng thông tin độc hại là nguy cơ cần được cảnh báo.

Chuyển đổi số: Đặt ra yêu cầu cấp bách trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng

Ngày 22-10-2018, Bộ Chính trị khóa XII đã ban hành Nghị quyết số 35-NQ/TW, “Về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới”. Nghị quyết xác định việc bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác có hiệu quả các quan điểm sai trái, thù địch là một nội dung cơ bản, hệ trọng, sống còn của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng; là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân, trong đó lực lượng tuyên giáo các cấp là nòng cốt; là công việc tự giác, thường xuyên của cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và đoàn thể chính trị - xã hội các cấp; của từng địa phương, cơ quan, đơn vị, của từng cán bộ, đảng viên, trước hết là người đứng đầu. Đại hội XIII của Đảng khẳng định: “... công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch được lãnh đạo, chỉ đạo tập trung, chuyển biến tích cực”.

Cùng với đó, Nhà nước đã ban hành, sửa đổi hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách nhằm bảo đảm an toàn, an ninh mạng. Sự ra đời của Luật an ninh mạng năm 2018; Luật An toàn thông tin mạng (sửa đổi, bổ sung năm 2018); Nghị định số 53/2022/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật An ninh mạng cùng các văn bản khác như: Luật Bảo vệ bí mật nhà nước năm 2015; Nghị định số 13/2023/NĐ-CP của Chính phủ về bảo vệ dữ liệu cá nhân; Nghị định số 147/2024/NĐ-CP của Chính phủ về Quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ internet và thông tin trên mạng; Quyết định số 874/QĐ-BTTTT của Bộ Thông tin và Truyền thông ban hành Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội,.…Những văn bản quy phạm pháp luật trên là cơ sở quan trọng để bảo đảm xử lý nghiêm tổ chức và cá nhân đưa tin sai sự thật, xấu, độc trên không gian mạng.

Chúng ta có thể thấy, trong thời đại số, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không còn là nhiệm vụ thuần túy của ngành tuyên giáo, mà là nhiệm vụ chính trị quan trọng, cấp thiết của toàn hệ thống chính trị và toàn xã hội. Điều này đòi hỏi cần nâng cao nhận thức chính trị – công nghệ: Cán bộ, đảng viên và các lực lượng làm công tác tư tưởng cần nắm vững không chỉ lý luận chính trị mà còn cả kỹ năng ứng dụng công nghệ số, hiểu rõ các hình thức tuyên truyền mới để chủ động đấu tranh, phản bác hiệu quả các quan điểm sai trái, thù địch. Vì vậy, chúng ta cần có nhân lực thực hiện công tác tuyên truyền ở mọi ngành nghề, mọi địa bàn, mọi lứa tuổi,…

Đồng thời, đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền. Sử dụng linh hoạt các công cụ số (video ngắn, podcast, infographic, mạng xã hội…) để truyền tải tư tưởng của Đảng một cách gần gũi, hấp dẫn, dễ tiếp nhận, đặc biệt với giới trẻ – lực lượng chủ yếu trên không gian mạng.

Tăng cường “sức đề kháng” thông tin cho xã hội. Không chỉ phản bác, mà phải nâng cao nhận thức chính trị, tạo ra “vaccine tư tưởng” để người dân tự sàng lọc, nhận diện và loại bỏ thông tin xấu độc.

Còn tiếp: Kỳ 2 “Sáp nhập tỉnh “phép thử” của niềm tin, tinh thần đoàn kết và bản lĩnh chính trị trong thời đại số”.