Người có uy tín ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) là những người được mọi người tín nhiệm và mến phục, họ gương mẫu, đi đầu trong các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động, là cầu nối quan trọng giữa Đảng, chính quyền với nhân dân, góp phần xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc. Tiêu chí về người có uy tín được xác định tại Điều 4, Quyết định số 12/2018/QĐ-TTg ngày 6-3-2018 của Thủ tướng Chính phủ, bao gồm: “…c) Là người tiêu biểu, có nhiều công lao, đóng góp trong các phong trào thi đua yêu nước, xóa đói giảm nghèo, bảo vệ an ninh trật tự, giữ gìn bản sắc văn hóa và đoàn kết các dân tộc; d) Hiểu biết về văn hóa truyền thống, phong tục, tập quán dân tộc; có mối liên hệ chặt chẽ và có ảnh hưởng trong dòng họ, dân tộc và cộng đồng dân cư; đ) Có khả năng quy tụ, tập hợp đồng bào dân tộc thiểu số trong phạm vi nhất định bằng lời nói, qua việc làm, được người dân trong cộng đồng tín nhiệm, tin tưởng, nghe và làm theo”.

Người có uy tín có vai trò quan trọng trong công tác gìn giữ, truyền dạy văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số.

Lào Cai là tỉnh miền núi, biên giới; dân số có trên 781,1 nghìn người, gồm nhiều dân tộc cùng chung sống, các dân tộc thiểu số chiếm trên 66,2% dân số toàn tỉnh. Giai đoạn 2021 – 2025, tỉnh Lào Cai có 140 xã, phường, thị trấn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trong đó có 66 xã khu vực III, 04 xã khu vực II, 68 xã khu vực I và 605 thôn đặc biệt khó khăn.

Trong những năm qua, đội ngũ người có uy tín trên địa bàn tỉnh là hạt nhân nòng cốt trong công tác tuyên truyền, đưa các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến Nhân dân; thực sự trở thành “cánh tay nối dài” giúp cấp ủy đảng, chính quyền trong việc tuyên truyền, vận động Nhân dân phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững, thực hiện hiệu quả các phong trào thi đua yêu nước, các chương trình mục tiêu quốc gia, góp phần quan trọng vào sự phát triển của tỉnh.

Tỉnh Lào Cai đã đặc biệt quan tâm triển khai thực hiện tốt chính sách cho người uy tín trong đồng bào DTTS nhằm khuyến khích, phát huy vai trò người có uy tín trong cộng đồng.  Năm 2024, tỉnh tiếp tục chỉ đạo các ngành chức năng và các địa phương làm tốt công tác phát huy vai trò của người uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số; Ghi nhận những công lao đóng góp của các cá nhân người có uy tín trên các lĩnh vực đời sống - xã hội trong vùng dân tộc thiểu số theo Quyết định số 12/2018/QĐ-TTg, ngày 06/3/2018, Quyết định số 28/2023/QĐ-TTG ngày 23/11/2023 của Thủ tướng Chính phủ.

Chế độ chính sách cho người có uy tín được tỉnh Lào Cai đặc biệt quan tâm, triển khai đầy đủ, đảm bảo quy định. Tính đến tháng 11/2024, đã thực hiện về chế độ chính sách cho người có uy tín là hơn 3.834 triệu đồng, đạt 89,68 %, ước đến tháng 12/2024 đạt 100%.

Năm 2024, các cấp các ngành đã triển khai nhiều hoạt động dành cho người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số. Tổ chức 12 hội nghị tập huấn; 10 hội nghị phổ biến, cung cấp thông tin về nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của ĐBDTTS, cảnh giác trước âm mưu diễn biến của các thế lực thù địch, phổ biến chính sách mới ban hành; kỹ năng tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật đặc thù vùng đồng bào dân tộc thiểu số; kỹ năng hòa giải ở cơ sở... Tổ chức 02 đoàn cấp tỉnh và 08 đoàn cấp huyện cho 471 người có uy tín đi học tập kinh nghiệm. Cấp 02 đầu báo cho 100% người có uy tín. Hỗ trợ vật chất, động viên tinh thần người có uy tín, hộ gia đình người có uy tín.

Tỉnh Lào Cai hiện có 1.117 người có uy tín trong cộng đồng dân tộc thiểu số, gồm già làng, trưởng thôn, thầy cúng, cán bộ về hưu... Những cá nhân này đóng vai trò quan trọng trong công tác tuyên truyền, vận động đồng bào chấp hành chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật, tham gia xây dựng nông thôn mới... Công tác phát huy vai trò của người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng.

Lãnh đạo tỉnh tặng Bằng khen cho các cá nhân là người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Lào Cai giai đoạn 2021 - 2023.

Người có uy tín trên địa bàn tỉnh đã tích cực truyên truyền, vận động nhân dân xây dựng cơ sở hạ tầng với phương châm “Nhà nước và Nhân dân cùng làm”; giúp nhau làm kinh tế, xóa đói giảm nghèo, các chế độ chính sách khác cho dân tộc thiểu số;… Người có uy tín đã phát huy tốt vai trò quan trọng trong công tác tuyên truyền, đưa các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước vào cuộc sống, đặc biệt là sự đóng góp của người có uy tín trong cộng đồng dân tộc thiểu số. Người có uy tín không chỉ là người có khả năng truyền đạt thông tin mà còn là hình mẫu gương mẫu, người đầu tàu trong việc thực hiện các chính sách, pháp luật của Nhà nước. Với uy tín sẵn có trong cộng đồng và sự am hiểu về ngôn ngữ, phong tục tập quán của dân tộc mình, người có uy tín có khả năng tiếp cận trực tiếp đến mọi thành viên trong gia đình, dòng họ, và thôn bản.

Đặc biệt, đối với đồng bào các dân tộc thiểu số, câu nói "Tai nghe không bằng mắt thấy, miệng nói không bằng tay làm" là một cách thể hiện sâu sắc sự hiệu quả trong công tác tuyên truyền. Người có uy tín không chỉ nói mà còn hành động, tự mình thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, từ đó tạo ra niềm tin và sự tôn trọng từ cộng đồng. Bằng những hành động cụ thể và gương mẫu, người có uy tín đã tạo ra sự lan tỏa trong cộng đồng, giúp bà con không chỉ nghe và hiểu mà còn tin tưởng và thực hiện các chủ trương, chính sách đó. Điều này thể hiện tầm quan trọng của công tác tuyên truyền qua hình mẫu sống động, đồng thời tạo dựng mối quan hệ khăng khít giữa người có uy tín và cộng đồng dân cư trong việc thúc đẩy sự thay đổi và phát triển bền vững tại các vùng dân tộc thiểu số.

Trong đời sống cộng đồng dân cư, người uy tín luôn đi đầu trong tuyên truyền, vận động từng hộ gia đình, dòng họ, anh em, con cháu tích cực thực hiện cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”; động viên con em trong độ tuổi đến trường; vận động nhân dân xóa bỏ hủ tục lạc hậu, mê tín dị đoan, xây dựng gia đình văn hóa, thôn, tổ, gia đình văn hóa vệ sinh môi trường nông thôn. Tích cự vận động quần chúng tham gia phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ Quốc”, trực tiếp tham gia giải quyết một số vụ việc phức tạp về an ninh, trật tự ở cơ sở; tuyên truyền vận động đồng bào chấp hành pháp luật, không di cư tự do, chống tuyên truyền đạo trái pháp luật. Đặc biệt, vai trò của người uy tín trong công tác ngăn ngừa kẻ xấu lợi dụng truyên truyền chống phá khối đại đoàn kết các dân tộc được phát huy tốt; vận động nhân dân tự quản đường biên, cột mốc và an toàn trật tự thôn, bản khu vực biên giới; tích cực phối hợp cùng lực lượng Bộ đội Biên phòng, Công an trong công tác hòa giải cơ sở ở địa phương...

Ghi nhận những thành tích đạt được, giai đoạn 2021 - 2024, toàn tỉnh có 318 lượt người có uy tín được khen thưởng.

Thời gian tới, Ban Dân tộc tỉnh tiếp tục phối hợp với các cấp, các ngành, tăng cường đẩy mạnh hoạt động tập huấn, bồi dưỡng cho người uy tín, giúp người uy tín phát huy vai trò, trách nhiệm của mình tại cộng đồng, tích cực tham gia tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện tốt chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, các quy định của địa phương.