Theo nghiên cứu của Đại học Harvard, học sinh tham gia các khóa học về quyền con người có khả năng tư duy phản biện cao hơn 25% so với nhóm đối chứng. (Ảnh minh hoạ: Mạnh Cường)

Lào Cai đã có bước tiến quan trọng trong việc triển khai đề án "Đưa nội dung quyền con người vào chương trình giáo dục quốc dân". Theo đó, các hoạt động giáo dục quyền con người đã được triển khai mạnh mẽ từ bậc mầm non đến giáo dục phổ thông, tạo nền tảng vững chắc cho nhận thức xã hội.

Kết quả nổi bật

Tại tỉnh Lào Cai, trong năm 2024, toàn tỉnh có 607 trường học với 232.362 học sinh, trong đó có 85.540 học sinh tiểu học và 62.155 học sinh trung học cơ sở​. Đề án đã được tích hợp vào các môn học chính khóa như Tự nhiên và Xã hội, Tiếng Việt, Khoa học và hoạt động trải nghiệm. Đặc biệt, nội dung quyền con người được triển khai ở cả hoạt động ngoại khóa và giáo dục tập thể, giúp học sinh có cái nhìn đa chiều hơn về các khía cạnh quyền con người, từ quyền sống, quyền được học tập, đến quyền tự do ngôn luận và tham gia vào đời sống xã hội.

Tại Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại tỉnh Lào Cai, việc đưa quyền con người vào chương trình giáo dục được thực hiện thông qua các hoạt động sinh hoạt công dân học sinh - sinh viên, đặc biệt là “Tuần sinh hoạt công dân” được tổ chức vào đầu mỗi năm học. Đây là cơ hội quan trọng để nâng cao nhận thức của học sinh, sinh viên về quyền và nghĩa vụ của mình. Trong tuần sinh hoạt này, nhà trường chú trọng phổ biến các quy định pháp luật liên quan đến quyền con người, quyền công dân và quyền lợi của sinh viên theo các văn bản pháp luật như Hiến pháp năm 2013, Luật Giáo dục 2019 và các luật liên quan khác.

Nội dung các hoạt động này gồm việc giảng dạy các quy chế, quy định về đào tạo, giáo dục chính trị và công tác học sinh, sinh viên, chế độ, chính sách cho học sinh, sinh viên; đồng thời cung cấp thông tin về các quy định liên quan đến an toàn giao thông, an ninh mạng, phòng chống ma túy và phòng chống tác hại của thuốc lá, rượu bia. Điều này giúp sinh viên hiểu rõ hơn về quyền lợi và nghĩa 6 vụ của mình, từ đó có thái độ đúng đắn và trách nhiệm trong việc thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Chương trình giáo dục quyền con người tại các trường trung học cơ sở và phổ thông được lồng ghép vào các môn như giáo dục công dân và giáo dục kinh tế và pháp luật. 100% học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông tham gia học các môn học này, với nội dung xoay quanh quyền bình đẳng, không phân biệt đối xử, tôn trọng sự khác biệt và các giá trị cốt lõi của quyền con người​.

Ngay từ bậc giáo dục mầm non, trẻ em đã được tiếp cận với các nội dung cơ bản về quyền con người thông qua các hoạt động giáo dục hàng ngày. Các nội dung như quyền được sống, quyền được chăm sóc, quyền được học tập và quyền được bảo vệ được lồng ghép vào các hoạt động vui chơi và giáo dục trải nghiệm.

Việc giáo dục quyền con người từ sớm không chỉ giúp trẻ hiểu được giá trị của bản thân mà còn hình thành kỹ năng giải quyết xung đột, tôn trọng sự khác biệt giữa các bạn đồng trang lứa. Điều này đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng một thế hệ trẻ có ý thức tôn trọng quyền con người và sẵn sàng bảo vệ quyền lợi của mình và người khác.

Khó khăn và thách thức

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhưng vẫn còn tồn tại một số khó khăn trong quá trình thực hiện. Đáng chú ý là nguồn tài liệu và giáo trình về quyền con người chưa phong phú, dẫn đến khó khăn trong việc thiết kế và triển khai nội dung giảng dạy. Bên cạnh đó, nhiều giáo viên chưa được đào tạo chuyên sâu về quyền con người, ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy. Việc tích hợp quyền con người vào các môn học chưa đồng bộ, dẫn đến việc học sinh, sinh viên có cái nhìn chưa toàn diện về quyền con người. Văn hóa, tập quán địa phương ảnh hưởng đến việc tiếp nhận và thực hiện các nội dung về quyền con người. Nguồn kinh phí và nhân lực còn hạn hẹp để triển khai các hoạt động giảng dạy và ngoại khóa liên quan đến quyền con người một cách hiệu quả.

Tuy nhiên, với sự nỗ lực của chính quyền địa phương và sự hỗ trợ từ các cơ quan trung ương, tỉnh Lào Cai đang tiếp tục phát triển và điều chỉnh nội dung giáo dục quyền con người để phù hợp hơn với thực tiễn.

Việc đưa quyền con người vào hệ thống giáo dục không chỉ là trách nhiệm của ngành giáo dục mà còn là một phần của chiến lược phát triển bền vững quốc gia. Qua đó, học sinh không chỉ được trang bị kiến thức mà còn hiểu rõ hơn về vai trò của mình trong việc bảo vệ quyền con người, xây dựng một xã hội công bằng và nhân văn hơn./.