Du lịch cộng đồng tại Nghĩa Đô - Bảo Yên.

Từ những năm 90, Lào Cai đã bước đầu hiện thực  hóa mô hình sản phẩm du lịch homestay tại Sa Pa, địa điểm đầu tiên tại hai xã Bản Hồ và San Sả Hồ. Đến nay, toàn tỉnh có 457 cơ sở homestay trong đó tập chung chủ yếu tại Sa Pa (355 hộ), Bắc Hà (53 hộ), Bát Xát (30 hộ), Bảo Yên (18 hộ), thành phố Lào Cai (01 hộ).

Du lịch cộng đồng phát triển đã thu hút đông đảo người dân địa phương tham gia vào các hoạt động cung ứng dịch vụ như: cung ứng dịch vụ lưu trú, công tác hướng dẫn khách du lịch, cung cấp dịch vụ xe ôm, khuân vác hành lý, biểu diễn văn nghệ, mua sắm thổ cẩm… Hiện nay tỉnh Lào Cai đã có 3 nhóm cơ sở lưu trú tại gia (homestay) của đồng bào dân tộc Giáy tại xã Tả Van (Sa Pa) và dân tộc Tày tại Tà Chải ( Bắc Hà); Cụm Homestay xã Nghĩa Đô (Bảo Yên) được Hiệp hội du lịch các quốc gia ASEAN công nhận đạt chuẩn homestay ASEAN.

Sản phẩm du lịch "Chinh phục đỉnh cao" được nhiều du khách ưa thích, trải nghiệm.

Lào Cai là địa phương sở hữu nhiều đỉnh núi cao. Trong thời gian qua, sản phẩm du lịch "Chinh phục đỉnh cao" như Fansipan (Sa Pa), Ky Quan San, Nhìu Cồ San (Bát Xát) được nhiều du khách ưu thích. Các tuyến treckink và tuyến dã ngọai thăm quan bản làng khu vực Cát Cát, Bản Hồ, Tả Van (Sa Pa); Bản Xèo, Nậm Pung, Sảng Ma Sáo, Dền Thàng, Mường Hum (Bát Xát); Bản Liền, Bản Phố (Bắc Hà)... được đầu tư phát triển.

Nhiều sản phẩm du lịch sinh thái gắn với thăm quan các vườn mận, vườn lê, quýt, vườn hoa, vườn dược liệu... đã được nhiều hộ dân quan tâm xây dựng, bước đầu đáp ứng nhu cầu của du khách. Sản phẩm sinh thái, du lịch bản làng, tham quan thác nước được du khách đón nhận.

Sản phẩm du lịch thăm chợ phiên truyền thống vùng cao là một điểm nhấn trong chương trình du lịch dành cho du khách quốc tế. Đầu tiên phải kể đến là sức hấp dẫn tự thân của sản phẩm này, nét văn hóa đặc trưng của mỗi dân tộc thể hiện trong mỗi phiên chợ chính là điều kiện để thu hút du khách. Với đặc điểm là các phiên chợ đan xen, luân phiên nhau liên tục trong cả tuần tạo nên sự đa dạng cho lựa chọn của du khách. Hơn thế nữa, mỗi phiên chợ ở mỗi địa phương lại mang những đặc điểm nổi bật khác nhau, có những sắc thái văn hóa riêng của mỗi nhóm dân tộc địa phương, du khách thậm chí có thể kết hợp chương trình “một tuần chợ phiên Lào Cai” để trải nghiệm đầy đủ nền văn hóa đặc sắc nơi đây.

Sản phẩm du lịch thăm chợ phiên vùng cao là một điểm nhấn trong chương trình du lịch dành cho du khách quốc tế.

Với tính chất phong phú cả về nội dung và linh hoạt về thời gian của các lễ hội trải đều trong năm của Lào Cai, sản phẩm du lịch kết hợp giữa thăm quan, nghỉ dưỡng và tham dự lễ hội ở Lào Cai ngày càng được du khách quan tâm. Dựa vào xu hướng đó, tỉnh Lào Cai cũng đã và đang xây dựng, hoàn thiện loạt chương trình du lịch có kết hợp tham dự các lễ hội đặc sắc của tỉnh như: Lễ hội Gầu tào đầu Xuân, lễ hội đua ngựa Bắc Hà vào mùa hè hay các lễ hội độc đáo như lễ Cấp sắc, lễ hội Xuống đồng…

Sản phẩm du lịch gắn với các nghề thủ công truyền thống: Nghề chạm khắc dân tộc Mông; Nghề thêu thùa thổ cẩm người Dao, Mông; nghề đan lát mây, tre đan người Hà Nhì,... cũng được quan tâm phát triển. Tạo ra các sản phẩm, quà tặng lưu niệm mang đặc trưng của địa phương. Các sản vật từ nông nghiệp (trâu sấy, lạp sườn, tương ớt), từ dược liệu (nước tắm, nước ngâm chân người Dao đỏ, tinh dầu quế, xả, tía tô,…) cũng được phát triển mạnh, đầu tư về mẫu mã bao bì phục vụ nhu cầu của du khách.

Việc mở rộng hoạt động du lịch đến các làng bản đã tạo ra cơ hội việc làm và tăng thu nhập cho cộng đồng các dân tộc thiểu số, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân các địa phương. Bên cạnh đó, sự phát triển du lịch cộng đồng cũng đem lại cơ hội phục hồi và phát triển của một số nghề truyền thống và các phong tục và sinh hoạt văn hóa cộng đồng, góp phần bảo tồn và phát huy hiệu quả bản sắc văn hóa các dân tộc.

Không những thế, các điểm đến hay di sản được quảng bá một cách hiệu quả, đạt được những danh hiệu mang tầm quốc gia và quốc tế như ruộng bậc thang Sa Pa lọt danh sách 7 ruộng bậc thang đẹp nhất thế giới (Tạp chí Travel & Leisure, Hoa Kỳ); không gian chợ phiên truyền thống của Lào Cai lọt vào danh sách 25 điều không nên bỏ lỡ khi tới Việt Nam (tạp chí RoughGuide, Anh); Chợ phiên Bắc Hà được giới thiệu là 1 trong 10 chợ hấp dẫn ở Đông Nam Á trên Tạp chí Serendib (SriLanka); Sa Pa nằm trong số 5 điểm khám phá tuyệt nhất thế giới để tìm hiểu về văn hóa, phong tục tập quán (chuyên trang Lonely Planet).

Cùng với đó các hoạt động xúc tiến quảng bá du lịch được đẩy mạnh, quảng bá văn hóa được đồng hành với xúc tiến du lịch. Năm 2023, du lịch Lào Cai phục hồi mạnh mẽ (lượng khách du lịch trong dịp Tết nguyên đán và kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5, 2/9 của Lào Cai đều xếp top đầu cả nước). Năm 2023 tổng lượng khách đến Lào Cai ước đạt 7 triệu lượt khách, đạt 117% so với kế hoạch; tổng thu dịch vụ du lịch ước đạt 22.500 tỷ đồng, đạt 110% mục tiêu kế hoạch.

Phát triển du lịch vùng đồng bảo dân tộc thiểu số đã góp phần vào việc nâng cao đời sống cho cộng đồng các dân tộc tham gia vào các hoạt động du lịch cộng đồng, hình thành một số thương hiệu sản phẩm không chỉ tạo công việc làm, tăng thu nhập cho địa phương mà còn góp phần quảng bá trực tiếp cho các giá trị văn hóa của đồng bào các dân tộc./.