Cổng thông tin đối ngoại tỉnh Lào Cai

Độc đáo nghi thức mừng cơm mới của người Xá Phó

10-10-2023
1263

Lễ mừng cơm mới của người Xá Phó (hay còn gọi là Xa Phó), xã Sơn Thuỷ, huyện Văn Bàn được tổ chức hằng năm vào tháng 8 hoặc tháng 10 âm lịch với nhiều nghi thức độc đáo. Khi những bông lúa ngoài ruộng hoặc trên nương trịu bông, người Xá Phó náo nức tổ chức nghi lễ rước hồn mẹ lúa về kho để nghỉ ngơi, chuẩn bị cho một năm canh tác mới. Đồng thời, dâng cơm mới mời tổ tiên, mừng cho mùa màng bội thu.

phan le (3).jpg — Lễ mừng cơm mới là hoạt động cuối cùng của quá trình canh tác, là thời điểm các gia đình dân tộc Xá Phó thu hoạch thành quả của mình. Lễ mừng cơm mới của người Xá Phó có lịch sử lâu đời, đến nay vẫn được đồng bào duy trì, trở thành nét văn hóa độc đáo trong cuộc sống thường nhật của họ. Để chuẩn bị cho ngày lễ đặc biệt này, bà chủ nhà dậy từ 3 giờ sáng đồ xôi; các thành viên trong gia đình mổ lợn, chuẩn bị các món để làm cỗ cơm mới.

phan le (4).jpg — Người dân mang xôi, đồ ăn đã chế biến lên nhà sàn, nơi diễn ra nghi lễ cúng hồn lúa và hoạt động ăn mừng mùa lúa mới.

phan le (6).jpg — Mọi thứ dùng để cúng mời hồn lúa, dâng tổ tiên như lá cây, các con vật đều được lựa chọn kỹ, cây trồng, con vật sống ở nơi sạch sẽ.

phan le (5).jpg — Mâm lễ được chuẩn bị gồm: 3 bông hoa gừng, 3 chùm cà gai, 1 gói thịt sóc, 3 quả đỗ nương, 3 quả mướp, 1 hoa chuối vỏ bi màu vàng.

phan le (8).jpg — Ngày đầu tiên đi gặt, chỉ có hai vợ chồng chủ nhà, họ dậy sớm chuẩn bị cơm gói, chiếc hái, gùi qua đầu và đặc biệt là hòn đá thần. Ngày đi hái lúa đầu tiên giống như đi đón hồn lúa về nhà nên mọi việc phải được kiêng kỵ thì hồn lúa mới về đến nhà, nên gia chủ phải đi một mạch đến ruộng, không đi đường tắt, trên đường đi không được hỏi chuyện hay trả lời người khác. Trong ảnh: Chủ nhà làm lễ đón hồn lúa.

phan le (1).jpg — Hòn đá thần (loại đá trắng có nhiều hạt hình ngũ giác tạo thành - trông giống hạt gạo).

phan le (7).jpg — Sau khi chủ nhà làm lý, chị em trong thôn sẽ cùng nhau đi gặt lúa đổi công.

phan le (10).jpg — Người Xá Phó quan niệm rằng, khi hái lúa, mọi người tuyệt đối không được chớp mắt, vì nếu chớp mắt, khi hái và buộc thành từng cum, lúa sẽ bị rụng hạt; cũng không được thở mạnh, vì nếu thở mạnh sẽ làm hồn lúa hoảng sợ mà bỏ đi khỏi ruộng.

phan le (9).jpg — Sau đó, mọi người gùi lúa trở về nhà. Phụ nữ Xá Phó dùng địu qua đầu để gùi, còn đàn ông thì dùng đòn xóc xiên qua hai cum lúa gánh trên vai trở về nhà.

le 13.jpg — Người Xá Phó đưa thóc cất trữ trên sàn gác, khi mang lúa vào nhà, chủ nhà đóng hết các cửa để tránh hồn lúa mẹ sợ mà bỏ đi. Khi mang lúa về nhà, người hái lúa sẽ đặt những cum lúa ở mẹt, chia thành 1 nắm lúa tẻ, 1 nắm lúa nếp dùng để dâng cúng. Trong ảnh: Bà con Xá Phó treo hồn lúa làm lý ở gác bếp.

phan le (12).jpg — Khi cơm, xôi chín, họ đổ ra mẹt đan rải lá chuối, trên đặt thịt lợn, thịt gà, chén, đũa, rượu, bát canh khoai sọ. Bày xong mâm lễ, bà chủ nhà đặt trước bàn thờ, khấn cúng mời tổ tiên về ăn cơm mới, cầu mong tổ tiên phù hộ hồn lúa năm tiếp theo mùa màng tươi tốt, bông lúa trĩu hạt, phù hộ gia đình con cháu ấm no, hạnh phúc. Ông chủ thắp hương, bày mâm cỗ khấn góc nhà gần cầu thang.

Cúng xong, gia chủ mời cơm khách chung vui, ăn mừng cơm mới với gia đình và người thân.

https://baolaocai.vn/doc-dao-nghi-thuc-mung-com-moi-cua-nguoi-xa-pho-post374508.html

Theo baolaocai.vn

Tin trước Tin sau

Tin Liên Quan

Lào Cai sẵn sàng đăng cai Giải Bóng đá nữ các dân tộc thiểu số Việt Nam VTV Cup lần thứ I, năm 2026

05-08-2026

Từ ngày 23 đến 29/8/2026, trên mảnh đất Mường Lò tươi đẹp, giàu truyền thống lịch sử và đậm đà bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc Thái, tỉnh Lào Cai sẽ đăng cai tổ chức Giải Bóng đá nữ các dân tộc thiểu số Việt Nam VTV Cup lần thứ I, năm 2026.

Gìn giữ làn điệu Phưn của người Nùng An

04-08-2026

Trong đời sống văn hóa của người Nùng An ở xã Lục Yên, dân ca vừa là loại hình nghệ thuật dân gian, vừa là phương tiện lưu giữ tiếng nói, phong tục, tập quán và những giá trị văn hóa truyền thống được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Gần 300 hiện vật được trưng bày tại Ga Lào Cai với chủ đề “Từ cảng biển đến biên giới - Trăm năm lưu giữ ký ức đường ray”

03-08-2026

Sáng 31/7, tại Ga Lào Cai (phường Lào Cai, tỉnh Lào Cai), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai phối hợp với Tổng công ty Đường sắt Việt Nam và Bảo tàng thành phố Hải Phòng tổ chức khai mạc trưng bày chuyên đề "Từ cảng biển đến biên giới - Trăm năm trên những đường ray"; phát động hiến tặng hiện...

Việt Hồng ra mắt Câu lạc bộ Văn hóa - Nghệ thuật - Thể thao nòng cốt

31-07-2026

Ngày 30/7, UBND xã Việt Hồng tổ chức Hội nghị công bố Quyết định thành lập và ra mắt Câu lạc bộ Văn hóa - Nghệ thuật - Thể thao nòng cốt xã Việt Hồng.

Nghĩa Lộ tổ chức chương trình “Điểm hẹn bản sắc Lào Cai”

29-07-2026

Tối 31/7, tại Quảng trường Golden Field, phường Nghĩa Lộ sẽ tổ chức chương trình “Điểm hẹn bản sắc Lào Cai - Sắc màu văn hóa Thái”, giới thiệu những nét văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc Thái.

Nét cọ tri ân

28-07-2026

Chiến tranh và những năm tháng gian khổ của đất nước đã lùi xa, chỉ còn hiện hữu trong những trang sách tư liệu hay ký ức của thế hệ cha ông. Nhưng trong những ngày tháng Bảy tri ân này, lịch sử ấy lại được đánh thức qua những nét vẽ hồn nhiên của các em nhỏ.