Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa của các dân tộc Lào Cai
Trong giai đoạn 2011 – 2015, Lào Cai đẩy mạnh thực hiện Đề án “Phát triển thiết chế văn hóa, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc”. Qua 3 năm triển khai, cùng với việc từng bước củng cố, xây dựng và phát triển hệ thống thiết chế văn hóa từ cấp tỉnh đến cơ sở, Lào Cai đặc biệt chú trọng đến công tác bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc trên địa bàn tỉnh.
Cũng như các tỉnh miền núi trong khu vực Tây Bắc, Lào Cai là nơi quần cư của rất đông các tộc người. Toàn tỉnh hiện có 25 dân tộc anh em cùng chung sống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 64% dân số toàn tỉnh, chủ yếu là dân tộc Mông, Dao, Tày, Giáy. Chính vì thế trong 3 năm (2011 – 2013), ngành văn hóa tỉnh đã tập trung kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể của các dân tộc Mông, Dao, Tày, Giáy tại 300 làng/9 huyện, thành phố, đạt 60% mục tiêu của đề án. Đồng thời hoàn thiện 48 báo cáo chuyên đề về phong tục tập quán của các nhóm, ngành dân tộc theo chu kỳ đời người, tri thức dân gian về chữa bệnh, lễ, tết, hội, nghệ thuật thêu hoa trên trang phục, nghệ thuật múa, nhạc cụ, nghề thủ công… Ngoài ra, tỉnh còn thực hiện bảo tồn làng truyền thống dân tộc Mông tại bản Cát Cát, xã San Sả Hồ, Sa Pa và nghiên cứu tri thức, phong tục tập quán truyền thống dân tộc Tày, xã Nghĩa Đô, Bảo Yên.
Việc sưu tầm, bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể nhóm các dân tộc thiểu số dưới 3.000 người đối với nhóm dân tộc Pa Dí, Bố Y, La Chí cũng được đẩy mạnh. Đến thời điểm hiện tại, tỉnh đã tiến hành sưu tầm được hơn 300 hiện vật, chủ yếu là trang phục và các công cụ của dân tộc Bố Y, Hà Nhì, La Chí, đạt 75% mục tiêu đề án.
Việc sưu tầm, bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể nhóm các dân tộc thiểu số dưới 3.000 người đối với nhóm dân tộc Pa Dí, Bố Y, La Chí cũng được đẩy mạnh. Đến thời điểm hiện tại, tỉnh đã tiến hành sưu tầm được hơn 300 hiện vật, chủ yếu là trang phục và các công cụ của dân tộc Bố Y, Hà Nhì, La Chí, đạt 75% mục tiêu đề án.
Lễ hội cấp sắc của người Dao. (Ảnh: Ngọc Bằng)
Từ năm 2011 – 2013, tỉnh đã duy trì, bảo tồn 6 lễ hội tiêu biểu của các dân tộc Lào Cai và lập 10 hồ sơ khoa học đề nghị Trung ương công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Tính đến tháng 11/2013, có 7 di sản văn hóa phi vật thể của Lào Cai đã được công nhận gồm: Lễ hội Gầu tào của người Mông, nghi lễ cấp sắc của người Dao, nghi lễ Then của người Tày, lễ hội Roóng poọc của người Giáy, lễ Pút tồng của người Dao đỏ, nghề chạm khắc bạc của người Mông và nghệ thuật tranh cắt giấy của người Nùng Dín.
Công tác lập quy hoạch tổng thể di tích, danh lam, thắng cảnh trên địa bàn tỉnh cũng được triển khai tích cực. Hiện 3 di tích lịch sử văn hóa đã được trùng tu, tôn tạo là: Đền Trung Đô (Bắc Hà), Đền Bảo Hà (Bảo Yên), Khu chạm khắc đá cổ Sa Pa và di tích Đền Chiềng Ken (Văn Bàn), đạt 75% mục tiêu đề án. Trong năm 2013, tỉnh tiến hành lập 4 hồ sơ đề nghị công nhận di tích cấp quốc gia với Đền Đôi cô (Văn Bàn), ruộng bậc thang Sa Pa, di tích Đồn Phố Lu (Bảo Thắng), Động Thiên Long (Bắc Hà) và đang triển khai lập hồ sơ đề nghị công nhận công viên địa chất toàn cầu đối với Vườn Quốc gia Hoàng Liên; đạt 100% mục tiêu đề án.
Nhờ thực hiện tốt việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc, đề án đã góp phần tích cực chuyển biến nhận thức của người dân về giá trị văn hóa dân tộc, nhiều di sản văn hóa truyền thống có giá trị được gìn giữ, tạo ra các sản phẩm du lịch hấp dẫn, thu hút đông đảo du khách trong nước và quốc tế đến với Lào Cai./.
